Hinsawdd a natur

Sero net, llygredd afonydd a charthffosiaeth, natur a bioamrywiaeth, gwastraff ac ailgylchu, llifogydd a diogelwch tomenni glo.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Gwell llywodraeth – cyflawni ein blaenoriaethau.

ThemâuPopeth Sero net a thargedau hinsawdd Afonydd a charthffosiaeth Natur a bioamrywiaeth Gwastraff, ailgylchu a llygredd Llifogydd, sychder a thywydd eithafol Tomenni glo a thir halogedig Cyfoeth Naturiol Cymru

Yn dangos y thema Afonydd a charthffosiaeth. Mae ymrwymiadau'r Rhaglen yn perthyn i'r briff cyfan.

Datganiadau a dadleuon: 1; yn y Seithfed Senedd
Cyfraniadau: 198; yn y Seithfed Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 4; yn y Seithfed Senedd
Ymrwymiadau a godwyd: 7 o 8; yn y Seithfed Senedd

Pa mor aml mae'n codi

Mai 2026Hyd 2026

Roedd 198 o gyfraniadau yn y Seithfed Senedd yn ymwneud â hyn. Y mis prysuraf oedd Medi 2026, gyda 88.

Pwy sy'n ei godi

Plaid49%
Reform21%
Llafur14%
Ceidwadwyr9%
Dem Rhydd4%
Gwyrdd3%

Cyfran y 151 o gyfraniadau ar y pwnc hwn, yn ôl plaid y siaradwr.

Ar y dudalen hon

Y drafodaeth hyd yma
Sut mae pethau ar hyn o bryd
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Yn y newyddion
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw
Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Y drafodaeth hyd yma

Mae'r Aelodau wedi dadlau fwyaf am lygredd afonydd, carthion a dyfodol Dŵr Cymru, gan gynnwys cynnig gan Reform UK ar 24 Mehefin am Ddeddf afonydd i Gymru. Mae tanau gwyllt, llifogydd a gwres eithafol wedi sbarduno trafodaeth am gydnerthedd a chyllid. Ymhlith y pynciau eraill mae'r cynllun dychwelyd ernes, sero net, rheolau llygredd ffermio, tomenni glo a thir halogedig.

Y prif ddadleuon

Ar Ddŵr Cymru, nododd Jane Dodds (Democratiaid Rhyddfrydol Cymru) fod biliau wedi codi dros 30 y cant mewn dwy flynedd a bod cyflogau uwch swyddogion yn uchel. Beirniadodd David Mills (Reform UK) y dirwyon a'r bonysau. Dywedodd Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) fod Plaid eisiau cymryd Dŵr Cymru i ddwylo Cymru. Cyfraniadau:

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.

Allyriadau nwyon tŷ gwydr

30.1 miliwn tunnell

2024

Flwyddyn ynghynt: 33.0 miliwn tunnell (2023)

Allyriadau net nwyon tŷ gwydr o Gymru bob blwyddyn, mewn miliynau o dunelli o gyfwerth carbon deuocsid. Mae'r cyfanswm yn cynnwys hedfan a llongau rhyngwladol, ac yn tynnu'r carbon a amsugnir gan dir a choedwigoedd.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Allyriadau Nwyon Tŷ Gwydr yn ôl Blwyddyn. Disgwylir y diweddariad nesaf ar 30 Mehefin 2027. Gwiriwyd ar 22 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Allyriadau nwyon tŷ gwydr: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2024	30.1 miliwn tunnell
2023	33.0 miliwn tunnelldiwygiedig
2022	36.0 miliwn tunnelldiwygiedig
2021	35.8 miliwn tunnelldiwygiedig
2020	33.8 miliwn tunnelldiwygiedig
2019	38.5 miliwn tunnelldiwygiedig
2018	38.3 miliwn tunnelldiwygiedig
2017	41.8 miliwn tunnelldiwygiedig
2016	48.1 miliwn tunnelldiwygiedig

Cyfradd ailgylchu

68.4%

2024-25

Flwyddyn ynghynt: 66.6% (2023-24)

Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0.

Sut rydyn ni'n dangos ystadegau swyddogol

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae 8 ymrwymiad yn Rhaglen Lywodraethu Llywodraeth Cymru 2026 i 2030 yn perthyn i'r briff hwn, yng ngeiriau'r Rhaglen ei hun. O dan bob un, gwelwch pa mor aml mae wedi'i godi yn y Seithfed Senedd.

Mynnu tegwch gan San Steffan: Cyllid teg

Cyflwyno rhaglen genedlaethol i ddiogelu ac adfer tomenni nas defnyddir, gan sicrhau bod pob tomen yn cael ei monitro, ei chynnal a’i rheoli’n briodol. Byddwn yn parhau i fynnu bod Llywodraeth y DU yn ariannu’r gwaith hwn yn briodol ac yn llawn.
Wedi'i godi mewn 24 araith. Yn fwyaf diweddar ar 30 Medi 2026, gan Niamh Salkeld. Wedi'i baru ar: “coal tips”.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Cyllid cyhoeddus.
Sefydlu strategaeth Cymru gyfan ar gyweirio tir halogedig i fapio, blaenoriaethu ac adfer yn gynyddol dir ôl-ddiwydiannol fel nad yw cymunedau bellach yn dod i gysylltiad â safleoedd diffaith, priddoedd gwenwynig, a dyfrffyrdd llygredig. Byddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ariannu’r gwaith adfer hwn.
Wedi'i godi mewn 18 araith, 1 eitem ar yr agenda, 1 cwestiwn ysgrifenedig a 1 deiseb. Yn fwyaf diweddar ar 30 Medi 2026: Dadl Aelodau o dan Reol Sefydlog 11.21(iv): Tir halogedig. Wedi'i baru ar: “Contaminated land”.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Cyllid cyhoeddus.

Yr argyfwng hinsawdd a natur

Sicrhau bod gweithredu ar yr hinsawdd a natur yn cael eu blaenoriaethu a’u cydgysylltu’n effeithiol ar draws y llywodraeth, gan ymgorffori datgarboneiddio, cynaliadwyedd a diogelu’r amgylchedd ar draws pob portffolio.
Rhy gyffredinol i'w baru'n ddibynadwy, felly dydyn ni ddim yn ei olrhain.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Cymryd camau beiddgar er mwyn gwella ansawdd aer, lleihau gwastraff a mynd i’r afael â llygredd drwy sicrhau bod deunyddiau yn cael eu defnyddio am gyfnod hirach, a sicrhau mai’r llygrwr sy’n talu wrth inni drosglwyddo i economi gylchol.
Y ffigur diweddaraf: Cyfradd ailgylchu, 68.4%, 2024-25.
Wedi'i godi mewn 36 araith, 1 eitem ar yr agenda, 10 cwestiwn ysgrifenedig a 2 deiseb. Yn fwyaf diweddar ar 14 Hydref 2026, gan John Davies. Wedi'i baru ar: “polluter-pays”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Cymhwyso dull system gyfan, sy’n seiliedig ar ddalgylchoedd er mwyn gwella ansawdd dŵr a chryfhau gwydnwch hinsawdd a natur yng Nghymru. Ein huchelgais yw bod pob corff dŵr yng Nghymru ar lwybr clir tuag at statws da. Gan weithio mewn partneriaeth ar draws sectorau, byddwn yn cyflymu’r gwaith o ddarparu datrysiadau seiliedig ar natur sy’n lleihau llygredd ac yn meithrin gwydnwch rhag pwysau amgylcheddol yn y dyfodol.
Wedi'i godi mewn 42 araith, 2 cwestiwn ysgrifenedig a 1 deiseb. Yn fwyaf diweddar ar 14 Hydref 2026, gan Llyr Gruffydd. Wedi'i baru ar: “water quality”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Llywodraethu’n gyfrifol

Gweithio gyda Fforwm Llifogydd Cymru sydd newydd ei greu i ddod ag awdurdodau lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, gwasanaethau brys a sefydliadau cymunedol ynghyd i gydlynu strategaeth genedlaethol ar lifogydd.
Wedi'i godi mewn 6 araith. Yn fwyaf diweddar ar 13 Hydref 2026, gan Llyr Gruffydd. Wedi'i baru ar: “flood forum”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Seithfed Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2026.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Mai 2026	2
Mehefin 2026	59
Gorffennaf 2026	20
Awst 2026	Dim cyfarfodydd
Medi 2026	88
Hydref 2026	29

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.

Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio

Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

“climate change”
“climate and nature”
“nature emergency”
“natural environment”
“environmental protection”
“environmental standards”
“environmental targets”
“environmental damage”
“environmental stewardship”

Sero net a thargedau hinsawdd

“net zero”
“net-zero”
“carbon budget”
“carbon budgets”
“emissions”
“climate emergency”
“decarbonisation”
“decarbonise”
“Climate Change Committee”
“Climate and Nature Action Plan”

Afonydd a charthffosiaeth

“rivers”
“Rivers Act”
“river pollution”
“sewage”
“storm overflow”
“storm overflows”
“combined sewer overflow”
“combined sewer overflows”
“phosphate”
“phosphates”
“nutrient pollution”
“River Wye”
“River Usk”
“Welsh Water”
“Dŵr Cymru”
“bathing water”
“water quality”
“water companies”
“Ofwat”
“catchment”
“catchments”

Ddim yn cyfrif fel rhan o

“catchment area”
“catchment areas”
“school catchment”

Natur a bioamrywiaeth

“biodiversity”
“nature recovery”
“30 by 30”
“nature targets”
“species”
“woodland”
“woodlands”
“tree planting”
“National Forest”
“peatland”
“peatlands”
“national park”
“national parks”
“Office for Environmental Governance”
“environmental governance”
“beavers”

Gwastraff, ailgylchu a llygredd

“recycling”
“waste management”
“food waste”
“household waste”
“plastic waste”
“waste collection”
“waste collections”
“waste crime”
“illegal waste”
“landfill”
“fly-tipping”
“litter”
“deposit return”
“deposit return scheme”
“circular economy”
“single-use plastics”
“single-use plastic”
“extended producer responsibility”
“air quality”
“air pollution”
“polluter pays”

Byrfoddau

“DRS”

Llifogydd, sychder a thywydd eithafol

“flooding”
“floods”
“flood”
“flood defences”
“flood risk”
“Flood Forum”
“flood alleviation”
“coastal erosion”
“climate adaptation”
“storm damage”
“drought”
“droughts”
“wildfire”
“wildfires”
“heatwave”
“heatwaves”
“extreme weather”

Tomenni glo a thir halogedig

“coal tip”
“coal tips”
“tip safety”
“disused tips”
“Disused Mine and Quarry Tips”
“contaminated land”
“post-industrial land”
“Tylorstown”

Cyfoeth Naturiol Cymru

“Natural Resources Wales”

Byrfoddau

“NRW”

Rhagor am sut mae'r briffiau'n cael eu tagio

Dangos y ffigurau

Cyfradd ailgylchu: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2024-25	68.4%
2023-24	66.6%
2022-23	65.7%
2021-22	65.2%
2020-21	65.4%
2019-20	65.1%
2018-19	62.8%
2017-18	62.7%
2016-17	63.8%

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Safbwyntiau'r pleidiau

Llafur Cymru

Plaid Cymru

Reform UK

Ceidwadwyr Cymreig

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Plaid Werdd Cymru

Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano

Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano

Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw

Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Allyriadau nwyon tŷ gwydr

Cyfradd ailgylchu

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mynnu tegwch gan San Steffan: Cyllid teg

Yr argyfwng hinsawdd a natur

Llywodraethu’n gyfrifol

Yn y newyddion

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Dadl Reform UK - Deddf Afonydd i Gymru

Pwy sy'n ei godi

Yn ateb dros y llywodraeth

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw

Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan