Open SeneddEnglish

Biliau

Cyfreithiau newydd i Gymru, wedi'u hesbonio: beth fyddai pob Bil yn ei wneud, pwy fyddai'n cael eu heffeithio, beth mae Aelodau wedi'i ddweud amdano, a beth sy'n digwydd nesaf.

Sut mae Bil yn dod yn gyfraith yng Nghymru

Cyfraith newydd arfaethedig yw Bil. Daw'r rhan fwyaf gan Lywodraeth Cymru, ond gall unrhyw Aelod gynnig un. Mae'n mynd drwy bedwar cyfnod yn y Senedd, yna'n dod yn gyfraith pan fydd y Brenin yn ei llofnodi.

  1. 1. Cyfnod 1Mae pwyllgor yn edrych ar egwyddorion cyffredinol y Bil, yna mae'r Senedd yn pleidleisio arnynt.
  2. 2. Cyfnod 2Mae pwyllgor yn ystyried gwelliannau.
  3. 3. Cyfnod 3Mae'r Senedd gyfan yn ystyried gwelliannau.
  4. 4. Cyfnod 4Mae'r Senedd yn pleidleisio i basio'r Bil.
  5. 5. Cydsyniad BrenhinolMae'r Bil yn dod yn Ddeddf Senedd Cymru.

Mae rhai o gyfreithiau Senedd y DU hefyd yn newid pethau y mae'r Senedd yn gyfrifol amdanyn nhw, fel iechyd neu addysg yng Nghymru. Mae'r Senedd wedyn yn pleidleisio a yw'n cytuno. Cydsyniad deddfwriaethol yw'r enw ar hyn.

Biliau gerbron y Senedd

Bil Trethiant (Cymru)

  1. Cyfnod 1 (cyfnod presennol)
  2. Cyfnod 2
  3. Cyfnod 3
  4. Cyfnod 4
  5. Cydsyniad Brenhinol

Beth fyddai'n ei wneud

Dywed Gweinidog y Cabinet dros Gyllid, Elin Jones, fod y Bil yn becyn o newidiadau technegol a gweinyddol wedi'u targedu'n gul i gyfreithiau treth Cymru, i helpu Awdurdod Cyllid Cymru i weinyddu treth trafodiadau tir a threth gwarediadau tirlenwi yn fwy effeithiol. Mae Aelodau'n disgrifio'r Bil fel un a fyddai'n caniatáu i'r Awdurdod rannu gwybodaeth ag awdurdodau lleol, cynnal rhai arolygiadau tirlenwi heb gymeradwyaeth ymlaen llaw, a dal rhai ad-daliadau treth yn ôl yn ystod ymchwiliad. Dywed y Gweinidog nad yw'n creu trethi newydd. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5][6]

Pwy fyddai'n cael eu heffeithio

Byddai'n effeithio'n bennaf ar Awdurdod Cyllid Cymru, trethdalwyr a'u cynghorwyr, awdurdodau lleol, a busnesau a allai wynebu arolygiadau tirlenwi neu ad-daliadau a ddelir yn ôl. Dywed y Gweinidog mai cynrychiolwyr trethdalwyr sy'n delio â'r Awdurdod fydd â'r diddordeb mwyaf. Cyfraniadau: [1][2][3][4]

Beth sydd wedi'i ddweud

  • Dywedodd Cai Parry-Jones (Reform UK mai naw ymateb yn unig a gafodd yr ymgynghoriad, a'i fod yn pryderu y gallai arolygiadau tirlenwi ddigwydd heb gytundeb y perchennog na chymeradwyaeth tribiwnlys. Dywedodd Elin Jones (Plaid Cymru) fod y pwerau'n gymesur a'u bod eisoes yn gweithredu yng Nghymru a'r Alban. Cyfraniadau: [1][2][3]
  • Croesawodd Huw Thomas (Llafur Cymru) y nod o gasglu treth yn deg ac yn effeithlon. Gofynnodd pa sicrwydd sydd y bydd gwybodaeth yn cael ei rhannu ag awdurdodau lleol dim ond pan fo'n hanfodol, a gofynnodd am enghreifftiau ymarferol. Cyfraniadau: [1][2]
  • Cododd John Clark (Reform UK) y pŵer i ddal ad-daliadau yn ôl yn ystod ymchwiliad, gan nodi y gall ymchwiliadau gymryd misoedd neu flynyddoedd. Gofynnodd am safonau gwasanaeth cyhoeddedig ac adrodd ar oedi. Dywedodd Elin Jones fod hwn yn bwynt synhwyrol ac y byddai'n ei ystyried. Cyfraniadau: [1][2]
  • Dywedodd Iain McIntosh (Reform UK) fod yr asesiad effaith yn dangos costau o £422,000 yn erbyn buddion o £2.6 miliwn, gydag amser staff wedi'i ryddhau yn rhan fawr ohonynt. Gofynnodd faint fyddai'n arbedion gwirioneddol. Dywedodd Elin Jones fod y costau a'r buddion yn fach ac nad nod y Bil yw codi arian. Cyfraniadau: [1][2]
  • Gofynnodd Sam Rowlands (Ceidwadwyr Cymreig) ai cam nesaf datganoli trethi yw'r Bil neu newidiadau technegol cul yn unig. Dywedodd Elin Jones ei bod wedi gorddweud, a bod y Bil yn ymwneud â gweinyddu'r pwerau treth presennol yn dda, nid datganoli pellach. Cyfraniadau: [1][2]
  • Croesawodd Peredur Owen Griffiths (Plaid Cymru) y Bil a holodd am gydlynu â CThEF a threth tir gwag. Dywedodd Elin Jones fod y gwaith cydlynu'n mynd rhagddo ac nad yw'r Bil wedi'i gynllunio i baratoi ar gyfer trethi newydd. Cyfraniadau: [1][2]

Beth sy'n digwydd nesaf

Mae pwyllgor o Aelodau yn casglu tystiolaeth ar y Bil a bydd yn adrodd. Yna mae pob Aelod yn pleidleisio a ydyn nhw'n cytuno â'r hyn y mae'n bwriadu ei wneud. Os nad ydyn nhw, nid yw'r Bil yn mynd ymhellach.

Dweud eich dweud

Mae pwyllgor yn gofyn am farn ar y Bil hwn tan 20 Tachwedd 2026. Ymateb i'r ymgynghoriad

Gallwch ddweud wrth eich Aelodau o'r Senedd beth rydych chi'n ei feddwl. Dod o hyd i'ch Aelodau.

Y sesiwn hyd yma

Y Bil ar wefan y Senedd

Wedi'i ysgrifennu gan AI ar 26 Hydref 2026 o 14 cyfraniad yn y Senedd ar 20 Hydref 2026. Mae pob pwynt yn cysylltu â'r hyn a ddywedwyd; gwiriwch cyn dyfynnu.

Wedi dod yn gyfraith yn ddiweddar

Mae'r cyfreithiau a basiwyd yn y Senedd ddiwethaf wedi'u rhestru yn archif y Senedd.

Daw Biliau'r Senedd a'u cyfnodau o'r tabl Cynnydd Biliau'r Senedd ar senedd.cymru. Rhestrir Biliau'r DU pan fydd eitem cydsyniad deddfwriaethol yn ymddangos ar agenda'r tymor hwn. Sesiynau a dadleuon yw eitemau agenda sy'n enwi'r Bil.