Y Gymraeg

Cymraeg 2050 a'r targed o filiwn o siaradwyr, addysg cyfrwng Cymraeg, cymunedau Cymraeg a safonau'r Gymraeg.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Gwell llywodraeth – cyflawni ein blaenoriaethau.

ThemâuPopeth Cymraeg 2050 a dysgu Cymraeg Addysg cyfrwng Cymraeg Cymunedau Cymraeg Safonau'r Gymraeg a gwasanaethau Cymraeg

Yn dangos y thema Safonau'r Gymraeg a gwasanaethau Cymraeg. Mae ymrwymiadau'r Rhaglen yn perthyn i'r briff cyfan.

Datganiadau a dadleuon: 2; yn y Chweched Senedd
Cyfraniadau: 138; yn y Chweched Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 0; yn y Chweched Senedd

Pa mor aml mae'n codi

Ion 2023Maw 2026

Roedd 138 o gyfraniadau yn y Chweched Senedd yn ymwneud â hyn. Y mis prysuraf oedd Ion 2024, gyda 24.

Pwy sy'n ei godi

Llafur49%
Plaid41%
Ceidwadwyr9%
Annibynnol1%

Cyfran y 110 o gyfraniadau ar y pwnc hwn, yn ôl plaid y siaradwr.

Ar y dudalen hon

Y drafodaeth hyd yma
Sut mae pethau ar hyn o bryd
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Gan Lywodraeth Cymru
Yn y newyddion
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Y drafodaeth hyd yma

Yn y Seithfed Senedd, mae'r Gymraeg wedi'i thrafod yn bennaf drwy ddatganiadau'r Gweinidog Cabinet Anna Brychan a thystiolaeth i bwyllgorau. Mae Aelodau o bob plaid yn dweud eu bod yn cefnogi'r iaith. Mae'r drafodaeth wedi canolbwyntio ar gyflawni: capasiti ysgolion cyfrwng Cymraeg, y gweithlu, darpariaeth drydyddol, data a safonau. Mae rhai Aelodau Reform UK wedi codi pryderon am orfodaeth a chyllidebau.

Y prif ddadleuon

Mae Paul Davies (Ceidwadwyr Cymreig) ac Anna Brychan (Plaid Cymru) ill dau yn cefnogi'r targed o filiwn o siaradwyr. Dywedodd Helen Jenner (Reform UK) ei bod yn angerddol o blaid yr iaith. Diolchodd Brychan i'r Senedd flaenorol am basio Deddf 2025 yn unfrydol. Cyfraniadau: [1]

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.

Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg

27.4%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026

Flwyddyn ynghynt: 27.2% (y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025)

Cyfran y bobl 3 oed neu hŷn sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, dros y deuddeg mis hyd at bob dyddiad.

Mae'r arolwg yn rhoi ffigurau uwch na'r Cyfrifiad, y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddefnyddio i fesur cynnydd tuag at filiwn o siaradwyr: 17.8% yn 2021. Cynhaliwyd cyfweliadau dros y ffôn o fis Mawrth 2020 tan hydref 2023, a gododd ychydig ar y gyfran sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, felly mae'r cyhoeddwr yn cynghori gofal wrth ddarllen y duedd. Nid yw'r ffigurau'n ystadegau swyddogol achrededig mwyach am fod sampl yr arolwg wedi lleihau.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth - Gallu siarad Cymraeg yn ôl oedran, rhyw a blwyddyn. Ystadegau swyddogol. Gwiriwyd ar 23 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026	27.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026	27.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2025	27.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2025	26.9%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025	27.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025	26.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2024	27.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2024	27.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2024	27.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2024	28.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2023	29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2023	29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2023	29.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2023	29.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2022	29.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2022

Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf

24.7%

2025/26

Flwyddyn ynghynt: 24.0% (2024/25)

Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0.

Sut rydyn ni'n dangos ystadegau swyddogol

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae'r Rhaglen Lywodraethu 2026 i 2030 yn perthyn i'r Seithfed Senedd. Dewiswch y Seithfed Senedd i weld pa mor aml mae pob ymrwymiad wedi codi.

Cynnig Gofal Plant newydd

Ehangu’r ddarpariaeth Gymraeg yn y blynyddoedd cynnar drwy ein Cynnig Gofal Plant newydd.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Gofal plant.

Y Gymraeg mewn addysg

Cynyddu cyfran y plant a’r bobl ifanc sy’n cael addysg cyfrwng Cymraeg ac yn gwella mynediad at addysg cyfrwng Cymraeg, gan osod targedau lleol i sicrhau twf cyson y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg ym mhob ysgol.
Y ffigur diweddaraf: Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf, 24.7%, 2025/26.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ysgolion.
Cynyddu nifer y myfyrwyr sy’n gallu cael mynediad at lwybrau trydyddol yn y Gymraeg, gan gefnogi a datblygu gwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a gweithio gyda’r Coleg a Medr i gynyddu cyfleoedd i astudio’r Gymraeg fel pwnc.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ysgolion.
Cefnogi cynnydd yn nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg drwy hyrwyddo a datblygu sgiliau Cymraeg ymarferwyr, a datblygu cyfleoedd sabothol newydd.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ysgolion.

Cymraeg: iaith i bawb

Cyhoeddi a gweithredu strategaeth newydd ar gyfer y Gymraeg gyda ffocws o’r newydd ar gynyddu nifer y siaradwyr i filiwn a mwy erbyn 2050, dyblu’r defnydd dyddiol o’r iaith, a sicrhau bod yr iaith yn perthyn i bob un ohonom yng Nghymru.
Y ffigur diweddaraf: Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, 27.4%, y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio i gryfhau gwydnwch y Gymraeg fel iaith gymunedol ac mewn gweithleoedd, gan weithredu argymhellion y Comisiwn Cymunedau Cymraeg, a gweithio tuag at ddynodi ardaloedd o sensitifrwydd ieithyddol uwch a diogelu enwau lleoedd Cymraeg.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio tuag at estyn Safonau’r Gymraeg i gyrff Llywodraeth y DU ac i wasanaethau sy’n gweithredu yng Nghymru, a sicrhau bod y Gymraeg wrth wraidd pob polisi cyhoeddus, gan gynnwys iechyd, tai, cynllunio, trafnidiaeth, addysg, diwylliant a’r economi.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Chweched Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2023, Rhagfyr 2024, Chwefror 2025, Mawrth 2025, Ebrill 2025, Mai 2025, Mehefin 2025, Gorffennaf 2025, Awst 2025, Medi 2025, Hydref 2025, Tachwedd 2025 a Rhagfyr 2025.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Ionawr 2023	0
Chwefror 2023	0
Mawrth 2023	0
Ebrill 2023	0
Mai 2023	0
Mehefin 2023	0
Gorffennaf 2023	0
Awst 2023	Dim cyfarfodydd
Medi 2023	0
Hydref 2023	0
Tachwedd 2023	0
Rhagfyr 2023	0
Ionawr 2024	24
Chwefror 2024	8
Mawrth 2024	6
Ebrill 2024	5
Mai 2024	7
Mehefin 2024	8
Gorffennaf 2024	15
Awst 2024	0

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2022	29.7%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2022	29.9%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2021	29.6%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2021	29.6%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2021	29.2%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2021	29.2%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2020	29.1%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2020	28.8%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2020	28.7%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2020	28.4%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2019	28.4%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2019	29.0%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2019	29.6%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2019	29.8%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2018	29.9%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2018	29.7%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2018	29.3%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2018	29.0%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2017	29.2%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2017	29.1%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2017	28.8%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2017	28.8%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2016	28.3%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2016	28.0%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2016	27.6%

Dangos y ffigurau

Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2025/26	24.7%
2024/25	24.0%
2023/24	24.3%
2022/23	23.4%
2021/22	23.9%
2020/21	23.4%
2019/20	23.3%
2018/19	23.4%
2017/18	23.3%
2016/17	22.6%

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Safbwyntiau'r pleidiau

Plaid Cymru

Reform UK

Ceidwadwyr Cymreig

Llafur Cymru

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano

Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano

Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw

Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg

Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Cynnig Gofal Plant newydd

Y Gymraeg mewn addysg

Cymraeg: iaith i bawb

Gan Lywodraeth Cymru

Comisiynydd y Gymraeg

Yn y newyddion

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Dadl: Adroddiad Blynyddol 2022-23 Comisiynydd y Gymraeg. Gwelliant 1, cyflwynwyd yn enw Heledd Fychan

Pwy sy'n ei godi

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

Welsh Government debate: The Welsh Language Commissioner's Annual Report 2024-25: In Brief

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

Cymraeg 2050 a dysgu Cymraeg

Addysg cyfrwng Cymraeg

Cymunedau Cymraeg

Safonau'r Gymraeg a gwasanaethau Cymraeg