Hinsawdd a natur

Cael e-bost wythnosol am beth ddigwyddodd ar hinsawdd a natur. Am ddim.

Sero net, llygredd afonydd a charthffosiaeth, natur a bioamrywiaeth, gwastraff ac ailgylchu, llifogydd a diogelwch tomenni glo.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Gwell llywodraeth – cyflawni ein blaenoriaethau.

Dweud eich dweud: 4 ymgynghoriad ar agor ar y pwnc hwn

Creu cwmni ynni cyhoeddus cyfunol i Gymru, yn cau 30 Tachwedd 2026
Segura llonydd: canllawiau ar gyfer awdurdodau lleol, yn cau 4 Rhagfyr 2026
Polisi newydd o osod ceblau o dan y ddaear yn gyntaf yn achos cylchedau (llinellau) trydan 11-132kV yng Nghymru, yn cau 15 Ionawr 2027

Gweld y cyfan

ThemâuPopeth Sero net a thargedau hinsawdd Afonydd a charthffosiaeth Natur a bioamrywiaeth Gwastraff, ailgylchu a llygredd Llifogydd, sychder a thywydd eithafol Tomenni glo a thir halogedig Cyfoeth Naturiol Cymru

Yn dangos y thema Natur a bioamrywiaeth. Mae ymrwymiadau'r Rhaglen yn perthyn i'r briff cyfan.

Datganiadau a dadleuon: 11; yn y Chweched Senedd
Cyfraniadau: 2,465; yn y Chweched Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 136; yn y Chweched Senedd

Pa mor aml mae'n codi

Ar y dudalen hon

Y drafodaeth hyd yma
Sut mae pethau ar hyn o bryd
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Gan Lywodraeth Cymru
Yn y newyddion
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw
Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Y drafodaeth hyd yma

Mae'r Senedd wedi dadlau'n bennaf ynghylch llygredd afonydd a phwy ddylai redeg a rheoleiddio dŵr, gyda Reform UK yn cyflwyno cynnig ar gyfer Deddf afonydd Cymru ar 24 Mehefin. Arweiniodd tanau gwyllt yr haf, paratoi ar gyfer llifogydd y gaeaf a gwres eithafol at alwadau am gronfa cydnerthedd. Bu Aelodau hefyd yn anghytuno ynghylch gwydr yn y cynllun dychwelyd ernes, targedau sero net ac ynni, a thir halogedig a thomenni glo.

Y prif ddadleuon

Cynigiodd Laura Anne Jones (Reform UK) gynnig ar gyfer Deddf afonydd Cymru ar atebolrwydd o ran carthion a rheoli maethynnau. Dywedodd Llyr Gruffydd (Plaid Cymru) y byddai'r Llywodraeth yn cymryd rheolaeth o ddŵr ac yn cryfhau rheoleiddio yn lle hynny.

Safbwyntiau'r pleidiau

Plaid Cymru
Mewn llywodraeth, nododd Aelodau ddiwygio dŵr, rheoleiddiwr i Gymru a chynllun gweithredu ar yr hinsawdd a byd natur. Amddiffynnodd Llyr Gruffydd wydr yn y cynllun dychwelyd ernes. Galwodd Rhun ap Iorwerth uwchgynhadledd hinsawdd a chydnerthedd ar gyfer 22 Hydref. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Llafur CymruWedi newid
Mae Aelodau'n pwyso ar y Llywodraeth ynghylch llygredd afonydd, tomenni glo, a chydnerthedd yn erbyn llifogydd a thanau gwyllt. Beirniadon nhw ddiffyg rôl amlwg i'r amgylchedd yn y Cabinet a'r penderfyniad ar y parc cenedlaethol. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Sut mae hyn wedi newid: Ym mis Mai a mis Mehefin pwysleisiodd Llafur lygredd afonydd a lle'r amgylchedd yn y Cabinet. Erbyn diwedd mis Medi roedd yn pwyso am gronfa cydnerthedd hinsawdd.
Ceidwadwyr Cymreig
Gwrthwynebodd Aelodau wydr yn y cynllun dychwelyd ernes a beirniadu cynllun masnachu allyriadau'r DU. Dywedodd Andrew RT Davies y dylai CNC ddod yn rheoleiddiwr â ffocws. Dywedodd Janet Finch-Saunders nad ffermwyr a achosodd y digwyddiadau llygredd yn ei hardal. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Reform UK
Mae Aelodau'n cefnogi Deddf afonydd Cymru, yn gwrthwynebu'r polisi sero net presennol ac yn beirniadu'r ymateb i danau gwyllt a llifogydd. Dywedon nhw fod ffermwyr yn rhan o'r ateb a gwrthwynebu gwydr yn y cynllun dychwelyd ernes. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5][6]
Democratiaid Rhyddfrydol Cymru
Pwysodd Jane Dodds ar filiau dŵr a chyflogau uwch swyddogion, gofynnodd am adolygiad o Dŵr Cymru, a galwodd am weithredu cyflymach ar y argyfwng hinsawdd ac ynni cymunedol. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Plaid Werdd CymruWedi newid
Gofynnodd Aelodau am adroddiadau ar gynnydd o ran yr hinsawdd a byd natur, diogelu mannau gwyrdd, gwaharddiad ar echdynnu o domenni glo a chronfa cydnerthedd tywydd eithafol. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Sut mae hyn wedi newid: Ym mis Mehefin gofynnodd Paul Rock am adroddiadau tymhorol ar weithredu ar yr hinsawdd a byd natur. O fis Medi pwysodd Anthony Slaughter am gronfa sioc hinsawdd, ac yn ddiweddarach cronfa cydnerthedd tywydd eithafol.

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.

Allyriadau nwyon tŷ gwydr

30.1 miliwn tunnell

2024

Flwyddyn ynghynt: 33.0 miliwn tunnell (2023)

Allyriadau net nwyon tŷ gwydr o Gymru bob blwyddyn, mewn miliynau o dunelli o gyfwerth carbon deuocsid. Mae'r cyfanswm yn cynnwys hedfan a llongau rhyngwladol, ac yn tynnu'r carbon a amsugnir gan dir a choedwigoedd.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Allyriadau Nwyon Tŷ Gwydr yn ôl Blwyddyn. Disgwylir y diweddariad nesaf ar 30 Mehefin 2027. Gwiriwyd ar 30 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Allyriadau nwyon tŷ gwydr: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2024	30.1 miliwn tunnell
2023	33.0 miliwn tunnelldiwygiedig
2022	36.0 miliwn tunnelldiwygiedig
2021	35.8 miliwn tunnelldiwygiedig
2020	33.8 miliwn tunnelldiwygiedig
2019	38.5 miliwn tunnelldiwygiedig
2018	38.3 miliwn tunnelldiwygiedig
2017	41.8 miliwn tunnelldiwygiedig
2016	48.1 miliwn tunnelldiwygiedig

Cyfradd ailgylchu

68.4%

2024-25

Flwyddyn ynghynt: 66.6% (2023-24)

Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0.

Sut rydyn ni'n dangos ystadegau swyddogol Ffigurau ar y pwnc hwn a ddyfynnwyd yn y Senedd (3)

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae'r Rhaglen Lywodraethu 2026 i 2030 yn perthyn i'r Seithfed Senedd. Dewiswch y Seithfed Senedd i weld pa mor aml mae pob ymrwymiad wedi codi.

Mynnu tegwch gan San Steffan: Cyllid teg

Cyflwyno rhaglen genedlaethol i ddiogelu ac adfer tomenni nas defnyddir, gan sicrhau bod pob tomen yn cael ei monitro, ei chynnal a’i rheoli’n briodol. Byddwn yn parhau i fynnu bod Llywodraeth y DU yn ariannu’r gwaith hwn yn briodol ac yn llawn.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Cyllid cyhoeddus.
Sefydlu strategaeth Cymru gyfan ar gyweirio tir halogedig i fapio, blaenoriaethu ac adfer yn gynyddol dir ôl-ddiwydiannol fel nad yw cymunedau bellach yn dod i gysylltiad â safleoedd diffaith, priddoedd gwenwynig, a dyfrffyrdd llygredig. Byddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i ariannu’r gwaith adfer hwn.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Cyllid cyhoeddus.

Yr argyfwng hinsawdd a natur

Sicrhau bod gweithredu ar yr hinsawdd a natur yn cael eu blaenoriaethu a’u cydgysylltu’n effeithiol ar draws y llywodraeth, gan ymgorffori datgarboneiddio, cynaliadwyedd a diogelu’r amgylchedd ar draws pob portffolio.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Cymryd camau beiddgar er mwyn gwella ansawdd aer, lleihau gwastraff a mynd i’r afael â llygredd drwy sicrhau bod deunyddiau yn cael eu defnyddio am gyfnod hirach, a sicrhau mai’r llygrwr sy’n talu wrth inni drosglwyddo i economi gylchol.
Y ffigur diweddaraf: Cyfradd ailgylchu, 68.4%, 2024-25.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Cymhwyso dull system gyfan, sy’n seiliedig ar ddalgylchoedd er mwyn gwella ansawdd dŵr a chryfhau gwydnwch hinsawdd a natur yng Nghymru. Ein huchelgais yw bod pob corff dŵr yng Nghymru ar lwybr clir tuag at statws da. Gan weithio mewn partneriaeth ar draws sectorau, byddwn yn cyflymu’r gwaith o ddarparu datrysiadau seiliedig ar natur sy’n lleihau llygredd ac yn meithrin gwydnwch rhag pwysau amgylcheddol yn y dyfodol.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Datblygu a gweithredu Cynllun Gweithredu Hinsawdd a Natur trawslywodraethol i Gymru, gyda chefnogaeth Bwrdd Hinsawdd a Natur. Bydd y Cynllun yn cryfhau gwydnwch hinsawdd a natur, yn gwella cynaliadwyedd amgylcheddol, yn cefnogi pontio teg ac yn nodi camau gweithredu ymarferol tuag at lwybr i sero net erbyn 2040. Fel rhan o’r cynllun, byddwn yn gosod targedau uchelgeisiol i gyflawni adferiad natur sylweddol erbyn 2050.
Y ffigur diweddaraf: Allyriadau nwyon tŷ gwydr, 30.1 miliwn tunnell, 2024.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Sefydlu Swyddfa Llywodraethiant Amgylcheddol Cymru, swyddfa gref ac annibynnol a fydd yn dwyn awdurdodau cyhoeddus i gyfrif am eu gwaith mewn perthynas â chyrraedd targedau amgylcheddol.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Llywodraethu’n gyfrifol

Gweithio gyda Fforwm Llifogydd Cymru sydd newydd ei greu i ddod ag awdurdodau lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, gwasanaethau brys a sefydliadau cymunedol ynghyd i gydlynu strategaeth genedlaethol ar lifogydd.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Pleidleisiau cysylltiedig

24 Chwefror 2026

Dadl: Cyfnod 4 Bil yr Amgylchedd (Egwyddorion, Llywodraethiant a Thargedau Bioamrywiaeth) (Cymru)

Pleidlais ar ddeddfwriaeth
Derbyniwyd
O blaid 51Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 25

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 24Yn erbyn 24

10 Chwefror 2026

Gwelliant 26

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 13Yn erbyn 35

10 Chwefror 2026

Gwelliant 32

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 36Yn erbyn 12

10 Chwefror 2026

Gwelliant 1

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 2Yn erbyn 35Ymatal 11

10 Chwefror 2026

Gwelliant 47

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 46Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 34

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 46Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 38

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 46Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 39

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 46Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 40

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 46Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 4

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 12Yn erbyn 23Ymatal 13

10 Chwefror 2026

Gwelliant 5A

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 10Yn erbyn 27Ymatal 11

10 Chwefror 2026

Gwelliant 5

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 12Yn erbyn 25Ymatal 11

10 Chwefror 2026

Gwelliant 6

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 12Yn erbyn 23Ymatal 13

10 Chwefror 2026

Gwelliant 31

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 3Yn erbyn 34Ymatal 11

10 Chwefror 2026

Gwelliant 14

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 12Yn erbyn 36

10 Chwefror 2026

Gwelliant 41

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 23Yn erbyn 25

10 Chwefror 2026

Gwelliant 15

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 22Yn erbyn 26

10 Chwefror 2026

Gwelliant 16

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 12Yn erbyn 36

10 Chwefror 2026

Gwelliant 17

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 10Yn erbyn 38

10 Chwefror 2026

Gwelliant 42

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 46Yn erbyn 2

10 Chwefror 2026

Gwelliant 18

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 10Yn erbyn 38

10 Chwefror 2026

Gwelliant 19

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 10Yn erbyn 38

10 Chwefror 2026

Gwelliant 43

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 45Yn erbyn 3

10 Chwefror 2026

Gwelliant 20

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 12Yn erbyn 36

10 Chwefror 2026

Gwelliant 21

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 21Yn erbyn 27

22 Chwefror 2024

Gwelliant 93

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 1Yn erbyn 3Ymatal 2

22 Chwefror 2024

Gwelliant 31

Cynnig
Derbyniwyd
O blaid 5Yn erbyn 1

22 Chwefror 2024

Gwelliant 94

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 3Yn erbyn 3

22 Chwefror 2024

Gwelliant 154

Cynnig
Gwrthodwyd
O blaid 2Yn erbyn 4

Mae pleidleisiau'n cael eu tagio o'u teitlau eu hunain a'r eitem ar yr agenda lle cawson nhw eu cynnal.

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Chweched Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2021, Awst 2022, Awst 2023, Rhagfyr 2024, Chwefror 2025, Mawrth 2025, Ebrill 2025, Mai 2025, Mehefin 2025, Gorffennaf 2025, Awst 2025, Medi 2025, Hydref 2025, Tachwedd 2025 a Rhagfyr 2025.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Mai 2021	2
Mehefin 2021	17
Gorffennaf 2021	38
Awst 2021	Dim cyfarfodydd
Medi 2021	123
Hydref 2021	47
Tachwedd 2021	72
Rhagfyr 2021	49
Ionawr 2022	72
Chwefror 2022	47
Mawrth 2022	61
Ebrill 2022	9
Mai 2022	50
Mehefin 2022	58
Gorffennaf 2022	23
Awst 2022	Dim cyfarfodydd
Medi 2022	31
Hydref 2022	81
Tachwedd 2022	67
Rhagfyr 2022

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.

Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio

Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

“climate change”
“climate and nature”
“nature emergency”
“natural environment”
“environmental protection”
“environmental standards”
“environmental targets”
“environmental damage”
“environmental stewardship”

Sero net a thargedau hinsawdd

“net zero”
“net-zero”
“carbon budget”
“carbon budgets”
“emissions”
“climate emergency”
“decarbonisation”
“decarbonise”
“Climate Change Committee”
“Climate and Nature Action Plan”

Afonydd a charthffosiaeth

“rivers”
“Rivers Act”
“river pollution”
“sewage”
“storm overflow”
“storm overflows”
“combined sewer overflow”
“combined sewer overflows”
“phosphate”
“phosphates”
“nutrient pollution”
“River Wye”
“River Usk”
“Welsh Water”
“Dŵr Cymru”
“bathing water”
“water quality”
“water companies”
“Ofwat”
“catchment”
“catchments”

Ddim yn cyfrif fel rhan o

“catchment area”
“catchment areas”
“school catchment”

Natur a bioamrywiaeth

“biodiversity”
“nature recovery”
“30 by 30”
“nature targets”
“species”
“woodland”
“woodlands”
“tree planting”
“National Forest”
“peatland”
“peatlands”
“national park”
“national parks”
“Office for Environmental Governance”
“environmental governance”
“beavers”

Gwastraff, ailgylchu a llygredd

“recycling”
“waste management”
“food waste”
“household waste”
“plastic waste”
“waste collection”
“waste collections”
“waste crime”
“illegal waste”
“landfill”
“fly-tipping”
“litter”
“deposit return”
“deposit return scheme”
“circular economy”
“single-use plastics”
“single-use plastic”
“extended producer responsibility”
“air quality”
“air pollution”
“polluter pays”

Byrfoddau

“DRS”

Llifogydd, sychder a thywydd eithafol

“flooding”
“floods”
“flood”
“flood defences”
“flood risk”
“Flood Forum”
“flood alleviation”
“coastal erosion”
“climate adaptation”
“storm damage”
“drought”
“droughts”
“wildfire”
“wildfires”
“heatwave”
“heatwaves”
“extreme weather”

Tomenni glo a thir halogedig

“coal tip”
“coal tips”
“tip safety”
“disused tips”
“Disused Mine and Quarry Tips”
“contaminated land”
“post-industrial land”
“Tylorstown”

Cyfoeth Naturiol Cymru

“Natural Resources Wales”

Byrfoddau

“NRW”

Rhagor am sut mae'r briffiau'n cael eu tagio

Dangos y ffigurau

Cyfradd ailgylchu: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2024-25	68.4%
2023-24	66.6%
2022-23	65.7%
2021-22	65.2%
2020-21	65.4%
2019-20	65.1%
2018-19	62.8%
2017-18	62.7%
2016-17	63.8%

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Safbwyntiau'r pleidiau

Plaid Cymru

Llafur CymruWedi newid

Ceidwadwyr Cymreig

Reform UK

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Plaid Werdd CymruWedi newid

Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano

Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano

Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw

Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Allyriadau nwyon tŷ gwydr

Cyfradd ailgylchu

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mynnu tegwch gan San Steffan: Cyllid teg

Yr argyfwng hinsawdd a natur

Llywodraethu’n gyfrifol

Gan Lywodraeth Cymru

Yn y newyddion

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Dadl: Cyfnod 4 Bil yr Amgylchedd (Egwyddorion, Llywodraethiant a Thargedau Bioamrywiaeth) (Cymru)

Gwelliant 25

Gwelliant 26

Gwelliant 32

Gwelliant 1

Gwelliant 47

Gwelliant 34

Gwelliant 38

Gwelliant 39

Gwelliant 40

Gwelliant 4

Gwelliant 5A

Gwelliant 5

Gwelliant 6

Gwelliant 31

Gwelliant 14

Gwelliant 41

Gwelliant 15

Gwelliant 16

Gwelliant 17

Gwelliant 42

Gwelliant 18

Gwelliant 19

Gwelliant 43

Gwelliant 20

Gwelliant 21

Gwelliant 93

Gwelliant 31

Gwelliant 94

Gwelliant 154

Pwy sy'n ei godi

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw

Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan