Yn y Seithfed Senedd, mae'r ddadl ar drafnidiaeth wedi canolbwyntio ar yr M4 o gwmpas Casnewydd, croesfannau'r Fenai a datganiadau cyntaf Llywodraeth Plaid Cymru ar drafnidiaeth. Mae Aelodau hefyd wedi dadlau ynghylch datganoli rheilffyrdd a chyllid, diwygio bysiau a'r gwasanaeth coets rhwng y gogledd a'r de, y terfyn 20 mya diofyn a thrafnidiaeth ysgol. Mae Aelodau Reform UK, y Ceidwadwyr a Llafur wedi pwyso ar Weinidogion ynghylch cost, amseru a manylion.
Y prif ddadleuon
Ar 6 Hydref cyhoeddodd Mark Hooper (Plaid Cymru) 18 mis o waith ar atebion yn seiliedig ar ffyrdd a pheirianneg ar gyfer yr M4 yng Nghasnewydd, ynghyd â gwaith cynnal a chadw. Dywed Natasha Asghar ac Andrew RT Davies (Y Ceidwadwyr Cymreig) mai'r llwybr du yw'r ateb go iawn. Cyfraniadau: [1][2][3]
Mae Jayne Bryant a Vikki Howells (Llafur Cymru) ac Art Wright (Reform UK) yn gwrthwynebu cau cyffyrdd posibl, gan ddweud y byddai traffig a llygredd aer yn symud i ffyrdd lleol. Mae Howells yn gofyn pam fod angen 18 mis i gael atebion. Cyfraniadau: [1][2][3]
Dywed Mark Hooper (Plaid Cymru) y bydd y Llywodraeth yn ailgychwyn y gwaith datblygu ar drydedd croesfan y Fenai. Mae Louise Emery, John Clark a Cai Parry-Jones (Reform UK) yn cwestiynu'r ymrwymiad a'r cyllid, gan nodi amcangyfrifon o £400 miliwn i £670 miliwn. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Mae Mark Hooper a Dafydd Trystan Davies (Plaid Cymru) yn dadlau o blaid datganoli seilwaith rheilffyrdd a chyllid tecach. Dywed Jason O'Connell (Reform UK na ddylid datganoli rheilffyrdd ymhellach. Mae Jane Dodds (Democratiaid Rhyddfrydol Cymru) yn cefnogi datganoli. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Cyhoeddodd Mark Hooper (Plaid Cymru) wasanaeth coets rhwng y gogledd a'r de o'r hydref ymlaen. Dywed Vikki Howells (Llafur Cymru) ei fod yn dilyn map ffordd Llafur. Mae Jason O'Connell (Reform UK) eisiau gwarantau o ran dibynadwyedd. Mae Jane Dodds yn codi gwasanaeth y T4. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5]
Cynigiodd Jason O'Connell a Llŷr Powell (Reform UK) ddileu'r terfyn 20 mya diofyn, gan nodi costau a ffigurau anafiadau. Amddiffynnodd Aelodau Llafur, Plaid Cymru a'r Blaid Werdd y terfyn ar sail diogelwch. Dywedodd Mark Hooper nad yw'r ffigur o 91 o farwolaethau yn benodol i ffyrdd 20 neu 30 mya. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5][6]
Cododd Llŷr Powell (Reform UK), Lis McLean (Plaid Cymru) a Paul Davies (Ceidwadwyr Cymreig) doriadau i drafnidiaeth ysgol a'r rheol 3 milltir. Gofynnodd McLean a Davies am adolygiad o Fesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Safbwyntiau'r pleidiau
Llafur Cymru
Yn gwrthwynebu cau cyffyrdd yr M4 ac yn pwyso am atebion cyflymach. Yn tynnu sylw at yr ymrwymiad o £14 biliwn i reilffyrdd a thocynnau bws £1, ac mae Ken Skates yn annog cap o £2 ar docynnau. Yn amddiffyn y polisi 20 mya ar sail diogelwch. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5][6]
Reform UK
Yn rhoi blaenoriaeth i ffyrdd, gan gefnogi ffordd liniaru'r M4 a chwestiynu sut y telir am drydedd croesfan y Fenai. Yn gwrthwynebu datganoli rheilffyrdd ymhellach ac eisiau dileu'r terfyn 20 mya diofyn. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5]
Plaid Cymru
Mewn llywodraeth, mae'n ailgychwyn gwaith ar drydedd croesfan y Fenai, yn datblygu atebion peirianyddol ar gyfer yr M4, yn lansio gwasanaeth coets rhwng y gogledd a'r de ac yn ceisio datganoli rheilffyrdd gyda chyllid tecach. Mae ei Haelodau'n amddiffyn yr hyblygrwydd sydd wedi'i adeiladu i mewn i'r polisi 20 mya. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5][6]
Ceidwadwyr Cymreig
Yn dadlau mai'r llwybr du yw'r ateb cyflymaf i'r M4 ac yn gwrthwynebu cau cyffyrdd. Beirniadodd Janet Finch-Saunders wariant ar deithio llesol a Maes Awyr Caerdydd, croesawodd y gwasanaeth coets ac mae'n gwrthwynebu'r terfyn 20 mya diofyn. Cyfraniadau: [1][2][3][4][5]
Democratiaid Rhyddfrydol Cymru
Mae Jane Dodds eisiau buddsoddi mewn rheilffyrdd a bysiau ledled Cymru, nid ffyrdd yn unig. Mae'n cefnogi datganoli rheilffyrdd, yn rhoi clod i'w phlaid am y tocyn bws £1 ac yn codi gwasanaeth y T4. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Plaid Werdd Cymru
Dywed Paul Rock i'r llwybr du gael ei ollwng oherwydd ei effaith amgylcheddol a'i gost. Mae'n pryderu y bydd gwariant ar ffyrdd yn gwthio buddsoddiad mewn trafnidiaeth gyhoeddus o'r neilltu ac yn cefnogi'r terfyn 20 mya diofyn. Cyfraniadau: [1][2]
Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano
1Pam fydd atebion ar yr M4 yn cymryd 18 mis, ac a fydd cyffyrdd yn cau? Gofynnodd Vikki Howells (Llafur Cymru) a Natasha Asghar (Ceidwadwyr Cymreig). Dywedodd Mark Hooper (Plaid Cymru) fod 18 mis yn gymharol gyflym, y bydd un cyffordd yn cau'n llwyr, ac y bydd yn ymgysylltu â chynghorau a masnachwyr. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
2O ble y daw'r arian ar gyfer trydedd croesfan y Fenai? Gofynnodd John Clark a Cai Parry-Jones (Reform UK). Atebodd Mark Hooper (Plaid Cymru) fod y Llywodraeth wedi ymrwymo, 'dim os na phe', a bod rhaid gweithio fesul cam. Cyfraniadau: [1][2][3]
3A fydd gwaith y bont wedi'i orffen cyn gwanwyn 2027? Gofynnodd Vikki Howells (Llafur Cymru). Dywedodd Mark Hooper (Plaid Cymru) fod problemau eraill wedi'u canfod; mae'r gwaith wedi'i raglennu i'w gwblhau yng ngwanwyn 2027. Cyfraniadau: [1][2][3]
4A all Cymru reoli seilwaith rheilffyrdd? Holodd Jason O'Connell a Helen Jenner (Reform UK) ynghylch gallu a chostau. Dywedodd Mark Hooper (Plaid Cymru) nad yw'r drefn bresennol yn rhoi unrhyw reolaeth i Gymru dros fuddsoddiad mewn seilwaith rheilffyrdd. Cyfraniadau: [1][2][3]
5A fydd y coets rhwng y gogledd a'r de yn ddibynadwy? Gofynnodd Jason O'Connell (Reform UK) am warantau ar amlder a cherbydau wrth gefn. Dywedodd Mark Hooper (Plaid Cymru) fod coetsys bob dwy awr yn cefnogi gwytnwch, y lansir y gwasanaeth yn yr hydref a bod 60 y cant o'r ymatebwyr o'i blaid. Cyfraniadau: [1][2][3]
Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano
Mae deisebau'n gofyn am atal cau cyffyrdd yng Nghasnewydd (13,771 o lofnodion, ar agor) a chroesfan newydd dros y Fenai (7,788, wedi'i chwblhau). Mae eraill yn ymwneud â Llwybr Garw (1,290, ar agor), terfynau 20 mya amseredig (280, wedi'i gwblhau) a 10 y cant o'r gyllideb drafnidiaeth ar gyfer seilwaith beicio (27, ar agor).
Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw
Mae Gweinidogion wedi cyfarfod â gweithredwyr a grwpiau porthladdoedd, cyrff rheilffyrdd gan gynnwys Great British Railways a'r Railway Industry Association, a chyrff teithwyr a diogelwch ar y ffyrdd. Maent hefyd wedi cyfarfod â grwpiau beicio, undebau llafur gyda Thrafnidiaeth Cymru, swyddogion bysiau lleol, Maes Awyr Caerdydd ac ymgyrch Save the School Transport yn Rhondda Cynon Taf.
Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)
O gofnod y Senedd flaenorol, ar gyfer materion sy'n rhychwantu'r ddwy. Mae gweddill y dadansoddiad hwn yn ymwneud â'r Seithfed Senedd yn unig.
Yn y Chweched Senedd, y terfyn 20 mya diofyn a amlygodd fwyaf yn y ddadl ar drafnidiaeth, o'i amddiffyn ar sail diogelwch i ddeiseb record a symudiad tuag at wrando a gwneud eithriadau. Bu Aelodau hefyd yn dadlau ynghylch masnachfreinio bysiau, perfformiad rheilffyrdd Trafnidiaeth Cymru, cyllid HS2 a'r achos dros Faes Awyr Caerdydd.
Dywedodd Lee Waters (Llafur Cymru) mai nod y terfyn 20 mya diofyn oedd achub bywydau. Ar ôl deiseb gyda 469,571 o lofnodion, dywedodd Ken Skates (Llafur Cymru) y byddai'r Llywodraeth yn gwrando, tra bod Natasha Asghar (Ceidwadwyr Cymreig) eisiau 30 mya yn rhagosodiad. Cyfraniadau: [1][2][3][4]
Dywedodd y tystion Jason Prince a Joseph Dooher y byddai masnachfreinio yn caniatáu rhwydweithiau bysiau integredig ac yn rhoi taliadau rhagweladwy i weithredwyr. Cododd Delyth Jewell (Plaid Cymru) doriadau i fysiau yn y Cymoedd. Cyfraniadau: [1][2][3]
Dywedodd Rebecca Evans (Llafur Cymru) y byddai Cymru yn colli tua £350 miliwn oherwydd dosbarthiad HS2. Galwodd Rhun ap Iorwerth a Delyth Jewell (Plaid Cymru) y sefyllfa'n anghyfiawn. Cyfraniadau: [1][2][3]
Dywedodd Spencer Birns ac Andrew Slade fod Maes Awyr Caerdydd yn cynhyrchu dros £200 miliwn y flwyddyn o werth economaidd ac yn cefnogi mwy na 5,000 o swyddi. Cyfraniadau: [1][2]
Wedi'i ysgrifennu gan AI ar 23 Hydref 2026 o 197 cyfraniad yn y Senedd rhwng 12 Mai 2026 a 20 Hydref 2026, ynghyd â'r deisebau a chyfarfodydd y gweinidogion ar y briff hwn. Mae pob pwynt yn cysylltu â'r cyfraniadau y mae'n seiliedig arnyn nhw; gwiriwch nhw cyn dyfynnu. Sut mae'r dadansoddiad yn cael ei ysgrifennu.
Sut mae pethau ar hyn o bryd
Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.
Teithiau bws
71.7 miliwn
2024-25
Flwyddyn ynghynt
71.4 miliwn(2023-24)
Teithiau teithwyr ar wasanaethau bws lleol yng Nghymru bob blwyddyn ariannol, mewn miliynau.
Mae'r Adran Drafnidiaeth yn casglu'r ffigurau hyn gan gwmnïau bysiau, ac yn cynghori gofal gyda newidiadau unigol o flwyddyn i flwyddyn.
Creu rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus fwy integredig drwy ehangu’r system talu am docynnau drwy dapio i mewn ac allan, a chyflwyno prisiau symlach a thecach ar draws bysiau a threnau i wella gwasanaethau i deithwyr a chymunedau ledled Cymru, gan wneud teithio’n symlach ac yn fwy fforddiadwy.
Parhau i ddarparu tocynnau bws sengl am £1 a thocynnau diwrnod am £3 i blant a phobl ifanc rhwng 5 a 21 oed a chadw pasys bws i bobl dros 60 oed a phobl anabl.
Y ffigur diweddaraf: Teithiau bws, 71.7 miliwn, 2024-25.
Trawsnewid gwasanaethau bysiau drwy fasnachfreinio, gan ddod â llwybrau, prisiau a safonau o dan un system atebol i’r cyhoedd sy’n rhoi teithwyr yn gyntaf. Byddwn yn gwella cysylltiadau rhwng cymunedau drwy’r gwasanaeth bysiau newydd rhwng y Gogledd a’r De ac yn darparu rhwydwaith integredig sy’n gwella mynediad at wasanaethau, yn cefnogi twf economaidd, ac yn helpu i leihau allyriadau carbon.
Y ffigur diweddaraf: Teithiau bws, 71.7 miliwn, 2024-25.
Rhoi teithio llesol wrth wraidd system drafnidiaeth Cymru, gan ei wneud yn ddewis ymarferol, diogel a chynhwysol ar gyfer mwy o siwrneiau bob dydd. Byddwn yn lleihau rhwystrau i gerdded, olwyno a beicio i gefnogi ein cenhadaeth atal afiechyd, a hyrwyddo cyfleoedd o ran llesiant a’r economi.
Rhoi plant a phobl ifanc wrth wraidd dull cydgysylltiedig o deithio gan ddysgwyr, gan gryfhau gweithio trawslywodraethol fel bod gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio gyda’i gilydd i wella mynediad at addysg, gan gynnwys drwy fynd i’r afael â rhwystrau i addysg cyfrwng Cymraeg.
Gweithio gyda phorthladdoedd Cymru i gryfhau eu gwydnwch a gwneud y mwyaf o’u cyfraniad at economi Cymru, wrth fynd ar drywydd datganoli rheoleiddio porthladdoedd yn llawn.
Brwydro dros y cyllid rheilffyrdd sy’n ddyledus inni ac y mae ei angen arnom i fuddsoddi yn rheilffyrdd Cymru – gan gynnwys cyllid canlyniadol o HS2 – ac i’r rheilffyrdd gael eu datganoli.
Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Does dim datganiadau na dadleuon yn y Cyfarfod Llawn ar y briff hwn yn y Chweched Senedd eto.
Pleidleisiau cysylltiedig
Does dim pleidleisiau yn y Chweched Senedd wedi'u tagio â hyn.
Mae pleidleisiau'n cael eu tagio o'u teitlau eu hunain a'r eitem ar yr agenda lle cawson nhw eu cynnal.
Mae pob bar yn dangos cyfran areithiau a chwestiynau'r blaid honno yn y Chweched Senedd oedd yn ymwneud â'r briff hwn, fel bod modd cymharu pleidiau mawr a bach. Mae'r llinell syth yn dangos y Siambr gyfan: 0.79%.
Dywedodd 48% o oedolion Cymru y byddai cyflwr strydoedd, ffyrdd a phalmentydd yn bwysig iawn i'w pleidlais.
Dywedodd 37% o oedolion Cymru y byddai trafnidiaeth gyhoeddus yn bwysig iawn i'w pleidlais.
Dywedodd 15% o oedolion Cymru y byddai lefel tagfeydd traffig yn bwysig iawn i'w pleidlais.
Holodd Ipsos 747 Welsh adults aged 16+ rhwng 2 Ebrill 2026 a 8 Ebrill 2026, cyn etholiad y Senedd 2026. Roedd pobl yn gallu dewis cymaint o faterion ag yr oedden nhw'n dymuno. Rhagor am farn y cyhoedd.
Cwestiynau ysgrifenedig
Does dim cwestiynau ysgrifenedig ar y briff hwn yn y Chweched Senedd eto.
Deisebau
2 deiseb i'r Senedd ar y briff hwn, y rhai agored yn gyntaf, yna yn ôl nifer y llofnodion:
Wedi'i dagio oherwydd: “buses”Cyfieithwyd o'r SaesnegCofnod swyddogol
Fesul mis
76
6
2023202420252026
Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Chweched Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2023, Rhagfyr 2024, Chwefror 2025, Mawrth 2025, Ebrill 2025, Mai 2025, Mehefin 2025, Gorffennaf 2025, Awst 2025, Medi 2025, Hydref 2025, Tachwedd 2025 a Rhagfyr 2025.Dangos y ffigurau
Mis
Cyfraniadau
Gorffennaf 2023
0
Awst 2023
Dim cyfarfodydd
Medi 2023
0
Hydref 2023
0
Tachwedd 2023
0
Rhagfyr 2023
0
Ionawr 2024
57
Chwefror 2024
48
Mawrth 2024
28
Ebrill 2024
41
Mai 2024
76
Mehefin 2024
32
Gorffennaf 2024
27
Awst 2024
0
Medi 2024
34
Hydref 2024
35
Tachwedd 2024
12
Rhagfyr 2024
Dim cyfarfodydd
Ionawr 2025
53
Chwefror 2025
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio
Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.
Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio
Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.
Pobl a laddwyd mewn gwrthdrawiadau ar y ffyrdd yng Nghymru a adroddwyd i'r heddlu, bob blwyddyn galendr. Mae marwolaeth yn cyfrif os digwyddodd o fewn 30 diwrnod i'r gwrthdrawiad.
Dangosir marwolaethau oherwydd bod heddluoedd Cymru wedi bod yn newid y ffordd y maen nhw'n cofnodi anafiadau difrifol ers 2023, felly does dim modd cymharu ffigurau anafiadau difrifol dros amser.
Mae'r Gweinidogion yn eu swyddi wedi'u rhestru uchod. Y gyfran yw'r rhan o areithiau a chwestiynau'r Aelod ei hun yn y Chweched Senedd oedd yn ymwneud â'r briff hwn.
