Health and Social Care Committee

Bore da. Dyfed Wyn Huws ydw i. Dwi'n gyfarwyddwr yr Uned Gwybodaeth ac Arolygaeth Canser Cymru yn Iechyd Cyhoeddus Cymru, ac yn athro anrhydeddus mewn iechyd y cyhoedd ym Mhrifysgol Abertawe.

Thank you, Dyfed. And Helen Thomas.

Bore da. I'm Helen Thomas. I'm the chief executive of Digital Health and Care Wales.

Thank you, both, for being with us this morning. I know you've both indicated that you're happy to be called 'Dyfed' and 'Helen', so thank you for that. There's a common theme across much of our work when it comes to data, or the lack of data—it's a common theme across nearly every one of our inquiries, I think—but a massive issue is what the chair of the Wales Cancer Alliance said with regard to data gathering, and called on the Welsh Government

'to get to grips with our data'.

So, perhaps it would be useful, in this opening session, if you could both set out your roles and responsibilities in terms of enabling the collection of data, and the analysis of cancer data, I suppose, in particular in Wales. Dyfed, I'll come to you first.

Af fi yn gyntaf, ie? Ie. Hoffwn i wybod manylion sylwadau yr alliance rhyw dro arall. Mae'n bwysig ein bod ni yn deall beth yw eu cwynion a'u gofidiau nhw, felly mae hynna yn rhywbeth efallai gwnaf i edrych mewn iddo fe eto.

Felly, fy rôl, a rôl fy nhîm, yn bennaf, yw casglu gwybodaeth am bob achos o ganser ym mhoblogaeth Cymru. Rydyn ni'n creu bas data newydd sbon ar gyfer y pwrpas yna, a'i bwrpas e wedyn yw bod ein dadansoddwyr, bob blwyddyn, yn creu ystadegau swyddogol a statudol am fynychder, incidence, canserau o bob math, goroesi a marwolaeth—cyfraddau marwolaeth o'r canserau yna. Does yna ddim un ffynhonnell arall yn edrych ar y boblogaeth yn gyfan, a does yna ddim un ffynhonnell arall yn defnyddio amryw o ffynonellau amrwd o ddata, o fan hyn a man draw, er mwyn sicrhau gwybodaeth a'n bod ni'n darganfod pob achos. Felly, yn y bôn, dyna ein prif rôl.

Mae gennym ni rolau eraill fel ymchwil, a gadael i ymchwilwyr eraill gael gafael ar ein data mewn ffyrdd saff, wrth gwrs—fod enwau pobl ddim yn cael eu datgelu—a'n bod ni hefyd yn gwneud ymchwil fel bod angen, ac rydyn ni wedi gwneud tipyn o hynny yn ystod y pandemig, er enghraifft. Rydyn ni yn defnyddio'r data i werthuso, er enghraifft, y rhaglenni sgrinio, ac mi ydym ni hefyd yn bwydo ein gwybodaeth yn ôl i'r rhwydwaith canser a'r byrddau iechyd, er enghraifft, fel eu bod nhw yn gallu defnyddio ein gwybodaeth ni, yn ogystal â'u gwybodaeth nhw, am eu gwasanaethau i wella'r sefyllfa i gleifion.

Hefyd, dylwn i ychwanegu fod tipyn o'r ymchwil yna, a thipyn o'n data, yn cael eu huno yn ddiogel gyda rhaglenni ymchwil rhyngwladol, a'r rheini sy'n ein galluogi ni, wedyn, i weld ble rŷn ni'n sefyll o ran mynychder marwolaeth a goroesi yn erbyn gwledydd eraill gorllewinol y byd sydd â systemau gofal cynradd, meddygon teulu tebyg i ni. Er enghraifft, buasem ni'n cymharu yn erbyn Canada ond nid yr Unol Daleithiau, achos y systemau iechyd, fedrwch chi ddim eu cymharu nhw. Ie, dyna ni, yn y bôn.

Thank you, Dyfed, that's really helpful. In terms of my opening comments, I think our evidence has been published in terms of the Wales Cancer Alliance, but we'll ask the team to get that from our public website, and send you a link to that, so you can see—

And I'd be happy to work with them, to understand that and work on that, if they're so willing.

That's helpful. I suppose it would be good to know who sets the priorities for what data you do publish and what data you analyse. Who sets that?

So, actually, it's one of the statutory functions.

Mae e'n un o roliau statudol Iechyd Cyhoeddus Cymru, ac felly, rydyn ni yn casglu'r wybodaeth, yn ôl safonau rhyngwladol. Y rheswm am hynna ydy ein bod ni wedyn yn gallu cymharu'n gwybodaeth yn deg â gwledydd eraill sydd â chofrestrfeydd canser. Felly, rydyn ni'n cyhoeddi bob blwyddyn ar nifer o wahanol fathau o ganser, gan gyfrif canserau gynaecolegol. Felly, rydyn ni yn torri lawr yn ôl canser y groth, ceg y groth, yr ofari, a hefyd mae gwybodaeth gyda ni, os oes angen, ynglŷn â chanserau mwy prin, fel canserau'r wain neu ganserau'r fwlfa, er enghraifft. Hefyd, am efallai ymchwil penodol neu beth o'n hymchwil rhyngwladol, rydyn ni hefyd yn gallu torri hwnna i lawr ymhellach i'r mathau penodol, er enghraifft, o ganser yr ofari, gan ddibynnu ar y math o gelloedd, ble yn union yn yr ofari y mae'r canser wedi dod ohono. Felly, mae tipyn o wybodaeth gyda ni; rydyn ni'n gwybod pa safon yw diagnosis y canser, pa driniaeth y mae'r bobl wedi ei chael, ac yn y blaen.

Felly, dyna pam y mae gen i ddiddordeb i ddeall y pwyntiau y mae'r alliance wedi eu codi, achos mae gennym ni—. Ein prif broblem ni fel cofrestrfa, a dwi ddim yn siŵr a yw hwn yn sail i un o'r gofidiau, ydy, oherwydd yr holl waith casglu gwybodaeth a manylion data, ac i wneud yn siŵr ei fod e o ansawdd ac yn gywir, mae'n cymryd tipyn o amser. Mae gen i staff sydd wedi eu hyfforddi'n arbenigol iawn, a dydy'r wybodaeth yn un ffynhonnell o wybodaeth amrwd o'r gwasanaeth iechyd ddim o reidrwydd â phob manylyn rydyn ni ei angen, ac rydyn ni'n gorfod ei tsiecio fe yn erbyn ffynhonnell arall. Mae yna ddiffiniadau rhyngwladol wedyn. Er enghraifft, rydych chi'n siŵr o fod wedi clywed am System Gwybodaeth Rhwydweithiau Canser Cymru, a bod record yn hwnnw o ddyddiad y diagnosis. Nawr, gallai hwnna olygu y dydd y gwnaeth y meddyg ddweud wrth y claf, neu fe allai fe olygu pryd roedden nhw'n hyderus yn ôl gwahanol brofion. Ond er mwyn i ni gymharu â gwledydd eraill, mae yna ddiffiniad penodol o'r dyddiad diagnosis rydyn ni'n ei gymryd o sail y gwahanol ffynonellau amrwd o ddata i gyd. Felly, beth mae hwnna'n ei olygu ydy, er enghraifft, yr wythnos diwethaf, fe wnaethom ni gyhoeddi ystadegau pum canser penodol, gan gyfrif canser yr ofari, a dweud y gwir, ar gyfer 2020. Ac wrth gwrs, mae 2022 wedi gorffen. Rydyn ni'n gwneud blynyddoedd calendr bob tro; dyna'r safon ar gyfer epidemioleg, blynyddoedd calendr. Rydyn ni wedi syrthio ar ôl o ran y lag yna. Roeddem ni'n un o'r cofrestrfeydd cyflymaf ym Mhrydain cyn y pandemig, ond am amryw reswm, mae'r tîm wedi crebachu a dyw e ddim mor fawr ag oedd e, ac mae yna oblygiadau i hynna. Mae yna dipyn o waith data i fynd trwyddo fe, hyfforddi pobl newydd, ac mae e wedi'n harafu ni.

So, just to help me understand, if you have collected data and you've carried out analysis of that data, it sounds like you don't always publish it—is that right?

Rydyn ni'n cyhoeddi'r rhan fwyaf sydd gennym ni ar lefel uchel, ac, fel y dywedais i, os oes gofynion penodol, rydym ni yn gallu mynd lawr yn fanylach. Mae hawl gan ymchwilwyr eraill a sefydliadau eraill o fewn yr NHS i gael mynediad at y data yna, o ran diogelwch data, bod unigolion ddim yn cael eu datgelu. Rydym ni'n mynd lawr at ganserau prin, prin iawn—ambell i achos bob blwyddyn, efallai dim weithiau—ac yn ystadegol mae'n anodd gwneud synnwyr o hynny bob tro. Buasai'n rhaid i ni efallai cymryd 10 mlynedd o ddata am ganser prin iawn i wneud unrhyw synnwyr o'r gyfradd, er enghraifft. Felly, mae gennym ni ddata am bob un achos, ac rydym ni'n gallu manylu achos mae'r staff wedi'u hyfforddi o ran dosbarthu gwahanol fathau o ganser.

Hefyd, wrth sôn am wahanol fathau o ganser, os y caf i, mae yna ddatblygiadau data newydd trwy'r amser. Efallai fy mod i wedi bod yn euog yn y gorffennol o eisiau mwy a mwy o hwnna heb roi digon o sylw i'r ffaith bod hynny yn golygu mwy a mwy o waith i'r tîm. Mae yna sgil effaith i hynny ein bod ni'n mynd yn arafach wedyn drwy trio cael mwy. Mae e'n ddeilema, onid yw e? A'r prif ffynonellau diweddar—. A dylwn i ddweud hefyd ein bod ni'n cydweithio â thîm Helen yn fawr, achos mae lot o'r data amrwd amrywiol yn dod o lawr yr NHS yn yr ysbytai, ac mae e'n cael ei gasglu ar lefel genedlaethol gan dimau Helen, ac rydym ni'n dibynnu ar hwnna wedyn i ddod i mewn i ni gael gweithio arno fe. Mae hynny ar gael yn eithaf buan; mae'r oedi gyda ni.

Er enghraifft, mae'r data cemotherapi, SACT, a triniaeth arall fel imiwnotherapi yn rhan o SACT, a hefyd rydym ni wedi cael data radiotherapi safonol ers rhai blynyddoedd nawr. A'r cam nesaf yw rydym ni'n gweithio efo NHS Lloegr, ble roedd eu cofrestr canser nhw wedi ei oedi yn ystod y pandemig, ond rydym ni cyn bo hir yn mynd i gael gwybodaeth genynnol ar yr achosion o ganser ble mae hynny wedi cael ei gymryd ac edrych arno yn y deiagnosis. Mae hynny'n cyfrif newidiadau genynnol neu efallai receptors hormonaidd sydd ar wyneb celloedd y canser. Ac yn y dyfodol, dwi'n credu na fyddwn ni'n dosbarthu canserau fel canser y fron, canser yr ofari neu ganser y coluddyn; byddwn ni'n eu dosbarthu nhw o ran canser o'r math o newidiadau yn y genynnau sy'n digwydd bod yn y colon neu'r fron neu'r ofari, er enghraifft. Ond, ar hyn o bryd, rydym ni'n mynd yn ôl yr anatomeg.

Thank you, Dyfed. Sarah Murphy.

Thank you very much, Chair, and thank you both for being here today. I'm going to drill down a little bit more into the access to cancer data. So, my first question is: how do you work with the Wales Cancer Research Centre to ensure academics and clinicians have access to cancer data, and the tools that they need to analyse that data as well? Because we did hear from Sadie Jones, who was representing the Wales Cancer Research Centre, that she has

'all of that data available in my hands,'

but she doesn’t have the resource and skills to analyse it. So, why isn’t there more joined-up working around this? Who would like to go first? Helen.

Helen, do you want to come in? There we are.

Yes, I can come in on that. So, I haven't got specifics I'm afraid, Sarah, on that, but definitely the data would be available and our teams would be happy to help, to be honest. I've been given, as you can imagine, some prep from my team and I can see Sadie's name actually on a list of work that the information team here have been doing on that. So, the data that is available and that can help them in that way, we would be more than happy to help Sadie in terms of limited resourcing in that area.

Thank you very much.

Dyfed.

Ie, diolch yn fawr. Mae hwnna'n gwestiwn digon teg. Dwi o'r farn ei bod hi'n bwysig bod data ar gael i ymchwilwyr ac hefyd i glinigwyr o ran y gwaith gwella allbynnau canser. Mae hynna'n bosibl i raddau. Os yw ymchwilwyr angen edrych ar ein data ac mae e'n rhan o brosiect ymchwil cymeradwy, mae modd gwneud cais am ein data ni, ac rydym ni angen gweld y caniatâd sydd ganddyn nhw i wneud hynna. Unwaith eto, tîm bach sydd gen i, ac mae’n cymryd gormod o amser, a dwi ddim yn hapus am hynna, ond mae’n rhaid i fi weithio o fewn fy nghyllid, yn anffodus. Felly, rydyn ni yn tynnu allan y wybodaeth y maen nhw eisiau am ba bynnag canser, y manylion, fel yr oeddwn i’n sôn amdano gynnau. Mae hynny'n bosib, os oes caniatâd.

Hefyd, bob blwyddyn, rydyn ni’n rhoi’r gofrestr newydd i mewn i’r banc data SAIL ym Mhrifysgol Abertawe, a gyda nhw mae gen i’r gadair anrhydeddus. Dwi yn clywed cwynion am fynediad i hwnna yn aml gan rai ymchwilwyr. Dwi yn edliw gyda hynna; dwi’n credu mai lot ohono fe oedd am gamddealltwriaeth o sut mae e i gyd yn gweithio. Ond mae hwnna yn bwll enfawr ble fedrwch chi gysylltu’r wybodaeth canser yn ddiogel ac yn anhysbys gyda phob data arall NHS sydd ynddo, a data, efallai am yr amgylchedd, ac yn y blaen. Felly, efallai mater o ymwybyddiaeth yw e ynglŷn â beth sydd ar gael, a beth sy’n bosib.

Dwi yn gweithio ar grŵp strategaeth Canolfan Ymchwil Canser Cymru—y strategaeth newydd. Felly, gyda llinell wedi’i dotio, rwy'n credu bod gen i gysylltiad gyda’r ganolfan ganser, dwi’n gweithio gyda’r arweinydd yna, Mererid. Dwi’n rhannol gyfrifol am y thema rhif 6 am ddata ar lefel y boblogaeth sydd wedyn yn mynd i weithio ar draws y themâu eraill, nid yn unig iechyd y cyhoedd ac atal canser.

Thank you very much. That brings me on nicely to my next question, which is for Digital Health and Care Wales, so, Helen. Cancer survival estimates are the estimation of the proportion of patients surviving their cancer after one, five or 10 years, how comparable and reliable is the data between population groups over time and across all of the UK nations?

A big question. Thank you. I actually haven't got all of that information in front of me, but in terms of the sources of the data, survival rate data will use the incidence data to identify the cancer data, and then the detail of it to detail it by cancer tumour site and of course by provider, by residency, and all of those things that we would subdivide the data by. And then the mortality data is sourced from the Office for National Statistics, so I would expect the data itself, actually, the quality of the data, to be comparable. If you're asking about actually the performance and the outcomes, I'm not sure that that's something I can comment on as it stands. I haven't got the data in front of me.

Okay, thank you. That might be something that we can follow up in writing afterwards. Are you able to talk about the geographic pattern of cancer survival across Wales, then? Are there differences in cancer survival by health board?

I think that's probably a question more for Dyfed than for me, I think.

Dyfed, I'll bring you in if you want to comment on either of those questions.

Ie, mae hwnna'n ddigon teg, Helen. Dwi'n hapus i gymryd hwnna. Felly, mae'ch cwestiwn yn sôn am ddyletswyddau statudol, a dweud y gwir, a dyna'n union beth yw ein rôl ni—beth oeddech chi wedi gofyn i Helen. Er bod mynychder canser a'r cyfradd marwolaeth yn gymharol rhwng gwledydd Prydain oherwydd y cofrestrfeydd a'r rheolau rhyngwladol y gwnes i sôn amdanyn nhw, dyw'r wybodaeth flynyddol am oroesi canser ddim yn union gymharol eto. Beth sydd wedi digwydd yw, mae'r dull ystadegol gan ystadegwyr yn yr Alban a Gogledd Iwerddon a Lloegr a ni wedi gwasgaru ychydig bach, felly dŷch chi ddim cweit yn gallu eu cymharu nhw, er bod y data sydd o dano fe yn gymharol. Felly, mae'r Gymdeithas Gofrestrfeydd Ganser Prydain ac Iwerddon—dwi'n gyd-gadeirydd o hwnnw—wedi tasgio'r ymchwilwyr a'r dadansoddwyr i gysoni'r ffordd maen nhw'n gwneud hwnna fel bod nhw'n gymharol. Wedi dweud hynna, mae tua tair rhaglen ymchwil rhyngwladol rydyn ni'n rhan ohonyn nhw yn mynd â data sawl gwlad, fel gwnes i awgrymu gynnau, ac yn ei ddadansoddi yn yr un ffordd.

Mae canser yr ofari yn rhan o'r grŵp o ganserau yn yr ICBP, yr international cancer benchmarking partnership, er enghraifft. Hwnna yw'r un sydd ar flaen y gad ar hyn o bryd. Y wybodaeth ddiwethaf o'r degawd diwethaf am hynny oedd, yn anffodus, o ran goroesi canser, roedd gwledydd y Deyrnas Unedig yn dod bron yn olaf ynglŷn â goroesi canser yr ofari. O fewn y rheini, Gogledd Iwerddon a Chymru oedd yr isaf hefyd, a hynny ar ôl gwella tipyn o ddechrau'r ymchwil—dechrau'r degawd i tua chanol y degawd—felly mae'n bell i fynd. Doedd y canserau gynaecolegol eraill—y prif rai, sef y groth a cheg y groth—ddim yn rhan o'r ymchwil penodol yna.

Beth fedrai ei ddweud hefyd yw, dros amser, mae'n hystadegau cartref ni yng Nghymru yn dangos er bod cyfraddau goroesi canser y groth wedi bod yn gwella cryn dipyn hyd at ganol y degawd diwethaf, ers hynny, tua hynny, mae e wedi mynd yn fflat—does yna ddim gwellhad yn y goroesi wedi bod. A dweud y gwir, mae goroesi o ganser y groth, yn anffodus iawn, wedi bod yn gwaethygu yn y degawd diwethaf, tan yn ddiweddar. Mae rhan o'r ymchwil rhyngwladol hefyd wedi bod yn edrych ar y rhesymau am hynny.

Thank you, Dyfed.

Thank you very much for that, again. That brings me on to my final question: why isn't the data you collate and publish on gynaecological cancers disaggregated by each type—so, cervical, ovarian, endometrial, vulval and vaginal cancers? Can this be done? If so, will you commit to doing it, given how important the information is for service and capacity planning?

Who's answering? Is that to Helen?

That is to Helen, yes.

Okay, and Dyfed may want to come in on this. The Wales Cancer Network, as I understand it, are actually introducing a sub-site, and we're working with them to issue the data standard for that so that it can break down to the cancers that you said—so, all of those. That will be happening this year; I don't have the date for it, but all of the plans are in place. What we would do then is make sure that all of our systems are updated, reflecting the data standard, so that that can be collected routinely as part of the cancer pathway information.

That is very positive news, thank you very much.

Did you want to add, briefly, to that, Dyfed?

Os caf i ychwanegu, yn gryno, ie, dwi'n ymwybodol o'r cwestiwn yma a dwi'n credu efallai bod yna gamddealltwriaeth ynglŷn â'r wybodaeth canser—am beth yw hyn. Felly, mae ein gwybodaeth canser—y gofrestr am y boblogaeth, sef yr un o ansawdd safonol—yn cael ei chyhoeddi yn ôl ceg y groth, yr ofari a'r groth ei hun. Fel y dywedais i, mae'r wybodaeth gennym ni am y canserau mwyaf prin ac rydym ni'n gallu mynd lawr i wahanol fathau, o geg y groth, y groth ac yn y blaen. Felly, rydyn ni'n gwneud hynna bob blwyddyn.

Dwi'n meddwl, efallai, fod y cwestiwn ynglŷn â'r wybodaeth oedd y delivery unit—onid e, Helen—yn ei wneud cyn iddyn nhw fynd i mewn i weithgor yr NHS yn ddiweddar, ble roedden nhw'n sôn am, dwi'n meddwl, nifer y cleifion ar y suspected cancer pathway ac yn y blaen, ac efallai mai dyna ble oedd y cwestiwn. Er enghraifft, roedden nhw'n cyhoeddi'r wybodaeth ynglŷn â gwahanol adrannau'r gwasanaeth—er enghraifft, canserau gynaecolegol neu ganserau wrolegol—achos yr un meddygon a'r un adrannau y mae'r rheini'n dueddol o fod ynddyn nhw yn yr ysbytai. Felly, dwi'n credu yr oedd y pwrpas yn wahanol ar gyfer sut oedd y gwasanaeth yn rhedeg. Dwi'n meddwl mai dyna beth oedd e, ond o ran fy nhîm i, rydyn ni'n gwneud beth rydych chi'n ei ofyn yn barod.

Okay, I'm going to hand back there. Thank you very much, both of you. I'm going to hand back there, though, Chair, because I think that, again, I'm pre-empting questions that are to come in the next section with one of my colleagues, who will drill down into that a little bit more, so thank you very much, Chair.

Thank you, Sarah. Mabon ap Gwynfor.

Diolch yn fawr iawn, Gadeirydd, a diolch i chi am ymuno â ni y bore yma. A gaf i jest holi—? Mae gen i set o gwestiynau rwyf eisiau mynd ar ei hôl, ond yn fuan ac yn gryno, Dyfed, roeddech chi'n sôn yn y fan yna, rŵan, fod yr ystadegau ynghylch goroesi canser yr ofari ymhlith y gwaethaf, rwy'n meddwl, ddywedoch chi, yng Nghymru a Gogledd Iwerddon, ac mewn gwirionedd, roeddech chi'n sôn am ganser y groth fel cyflwr sydd wedi gwaethygu, a ddaru chi rhoi hint bach ar y diwedd fod yna resymau pam. Beth ydy'r rhesymau yna, hyd y gwyddoch chi? Ac ydy'r data dŷn ni'n ei gasglu, felly, yn medru rhoi'r darlun cywir o pam ein bod ni'n cyrraedd y pwynt yna? Ac, felly, ydyn ni'n casglu'r data cywir er mwyn adnabod y rhesymau pam ein bod ni yn y sefyllfa yma?

Mae'r wybodaeth yn dod o'r ymchwil rhyngwladol, yr ICBP, ac, a dweud y gwir, maen nhw'n gyffredin gyda mathau eraill o ganser. Gwnaf i ddim mynd i mewn i'r ffigurau'n fanwl nawr, ond, yn y bôn, mae yna duedd yng Nghymru i ganserau gael eu diagnosio'n hwyr ac mae yna amryw o resymau am hynny. Hefyd, mae yna duedd i ganserau gael eu diagnosio mewn adrannau brys, naill ai'n cael eu anfon i mewn mewn argyfwng gan y meddyg teulu neu'n ymddangos yn yr adran frys yn yr ysbytai. Hyd yn oed os ydyn nhw'n ymddangos—. Mae yna duedd, felly, hefyd, i fod yn hwyr, ond hyd yn oed ar gam cynnar mewn diagnosis, os ŷch chi'n troi i fyny mewn argyfwng brys mae'r goroesi yn waeth. Wedyn, dyna'n gryno yw'r rhesymau. Mae yna fwy o fanylion, rydyn ni'n deall, ond dyna'r rhesymau.

Diolch. Ac, felly i fynd at y pwynt olaf yna yn y cwestiwn olaf, ydy'r data dŷn ni'n ei gael felly yn rhoi'r darlun cywir i ni o hynny a'r rhesymau pam? Ynteu, a oes yna fathau eraill o ddata neu fwy o wybodaeth sydd angen inni gasglu er mwyn rhoi darlun gwell a chliriach i ni o gwbl ynghylch hyn?

I fod yn onest, dwi'n meddwl ein bod ni'n gwybod beth i'w wneud. Gallaf esbonio rhai o'r manylion, os ŷch chi eisiau, am, efallai, pam fod y safon diagnosis yn dueddol o fod yn hwyr. Mae sawl modiwl yn yr ICBP wedi edrych ar hynna ar draws y canserau. Mae dealltwriaeth am symptomau yn broblem yn y boblogaeth. Mae yna ryw draddodiad—. Efallai bod rhai ohonon ni'n cofio ein rhieni, neu neiniau a theidiau, mam-gu a thad-cu, ddim eisiau ffwdanu'r meddyg. Mae'r agwedd yna yn fwy yng Nghymru na rhai o'r gwledydd eraill. Yn ogystal, does dim eisiau i fi ddweud pa mor anodd yw e i weld y meddyg teulu, hyd yn oed os ydych chi eisiau. Mae'r gwasanaeth ar ei liniau, wrth gwrs, am amryw reswm. Ac, wedyn, os ŷch chi yn gweld y meddyg teulu, mae'n anodd iddyn nhw, gyda chi wedyn, i gael profion diagnostig ac i weld yr arbenigwr. Dim bai'r meddygon na'r gweithwyr caled yn y system yw hwnna; mae yn broblem rŷn ni i gyd yn gwybod amdani. A hefyd, os edrychwch chi wybodaeth yr Organisation for Economic Co-operation and Development, mae nifer y meddygon, nifer y teclynnau diagnosis, er enghraifft, sganwyr, gwelyau ac arbenigwyr, ymysg yr isaf.

Mabon, Joyce wanted to come in. Do you mind Joyce coming in now? Yes. And then I'll come back to you. Joyce.

Good morning. I just want to ask: is all data collected equally on cancer? I'm just trying to get underneath why there's—. You said that, for ovarian cancer, if I heard you right—the latest report was 2020—that you'd fallen behind. That's obviously the case. What I'm trying to get underneath here is whether there is a gender bias in collecting cancer data. Is it all equally collected?

Ydy. Mae e wedi cael ei gasglu yn hafal ac yn gyfartal. Does dim rheswm yn y system bod gwahaniaeth. Er enghraifft, os dŷn ni'n cael lawrlwythiant misol o ddata amrwd o wasanaeth Helen, mae pob canser yna: y rhai sy'n effeithio menywod a dynion—aml rhywedd—a rhai sy'n effeithio dynion yn unig neu fenywod. Does yna ddim gwahaniaeth.

Just before I come back to Mabon, I'm just conscious we're halfway through the meeting, but we haven't got halfway through the questions that we've got. So, I hate to ask this because, of course, we want as much detail as possible, but just bear that in mind. Mabon.

Diolch. Felly, gwnaf i ofyn y cwestiwn yma yn uniongyrchol i Helen, os caf i: pam mae o wedi cymryd cyhyd i weithredu'r system gwybodaeth rhwydweithiau canser newydd a phryd bydd y broses o’i gyflwyno'n cael ei gwblhau ledled Cymru? Pa sicrwydd allwch chi ei roi i ni yma na fydd mwy o oedi yn y broses yma?

Thank you. We've had a three-year programme. So, the programme was set up in 2019. We had a slight pause on the programme on the onset of the pandemic, but then, I think it must have been in between the first and second waves, we actually accelerated the cancer programme and made sure that that was a priority for us and for colleagues across Wales and particularly Velindre cancer centre. So, we successfully replaced the functionality that Velindre cancer centre were using in November 2022. That's been replaced with functionality developed and expanded on in our Welsh patient administration system. That manages pathways and, particularly, has been enhanced to manage the detailed information you want to track in a cancer pathway, and also upgraded our Welsh clinical portal, which is the clinician view of patient records, so that patient-centric view. That's been updated to record more of the clinical information along the pathway. Also, between the two systems, we've upgraded them to develop the multidisciplinary team meeting, so to manage the process of the discussions that are happening at MDT and then to collect all of the data that's needed then. There's quite a lot of data that is needed to be collected at those points. So, that functionality is available now. Two of the MDTs have gone live with that across Wales—so, that was breast and urology—the rest are being worked through in terms of the roll-out, because there's quite significant service change. Apologies. Sorry, we've got sensors on the lights. [Laughter.] Yes, looking after the pennies. There's quite significant service change within the local organisations, and, actually, the cancer teams want to do that as one across Wales. So, that roll-out is happening now throughout the next months.

There are improvements, and we've been continuing improvements with the Velindre cancer centre, which was a really successful implementation, considering that CaNISC had been their home-grown system for 20, possibly almost 30, years. So, it was in the DNA of all of their processing in the cancer centre, so that was a significant service change for the organisation, and it was, really, clinically and operationally led with all of the digital team supporting them, so really successful.

We've been continuing to work with them to improve, and then the other phases that we needed to work through—. That was phase 1. Phase 2 was the palliative care—so, how we support it, because cancer was supporting palliative care—so, we've got developments that are under way there now. Some are into testing, some further will be going into testing in September. And then we've got screening and colposcopy, which, I'll be honest, need quite a lot of work for us to do to take those things forward. But it's all being managed under the cancer programme.

We are working with the Welsh Government and the health boards in terms of the longevity of funding. We've got digital priority investment fund funding to support this until the end of March next year. There will be more work that we'll need to do, and, clearly, we will need sustainable funding in place, and we're working with the system on that, because the last thing I want is that we would have another CaNISC, where you have a system that's not being actively developed and becomes obsolete and unsupported. So, we are ensuring that we have the teams and the processes in place so that we can continue to grow and develop the system, to be honest, and listen to users and make sure that it can respond to their needs and it is useful and helps to support cancer pathways.

Diolch yn fawr iawn am hynny, Helen. O feddwl, felly, am y system newydd yma, mae'r Athro Tom Crosby wedi dweud wrth y pwyllgor yma fod yna gyfyngiadau sylweddol i'r system yna o ran cipio'r data am gleifion a thriniaethau. Mae wedi dweud nad yw'r data a oedd ar gael ar un adeg yn cael eu coladu bellach, hynny ydy, data’n ymwneud â llwybrau atgyfeirio ar gyfer diagnosis o ganser, cam y diagnosis ac ati. Allwch chi felly ein helpu ni i ddeall y rhesymau pam mae hyn wedi digwydd?

A lot of the data is collected as part of the cancer tracker that's in the PAS system, in terms of understanding those steps. I don't have the detail in terms of what Tom was relating to there, but I will definitely pick that up with him, to be honest, because, if there are major gaps, I would expect that the cancer informatics programme has picked those up and would be prioritising those. There has been quite a lot of developments to take forward and the underlying objective was to ensure that we had the modern cancer digital services to support the cancer pathways, but also we had a significant risk that we were managing with the cancer system itself, because it was running unsupported, as the committee will be aware from previous evidence that will have been given.

So, there were certain things that will have been prioritised, that were the must-dos, and so that we could actually move Velindre on to the new systems and services. If there are areas where we have gaps now that we didn't have before, that will have been worked through collectively through the programme, across the multidisciplinary teams, and they will be part of the—I would expect—priority development list that we see now going forward.

Roeddech chi'n dweud, wrth gychwyn yr ateb yna, o ran y wybodaeth roedd yr Athro Tom Crosby wedi'i dweud, doeddech chi ddim yn gwybod amdano a felly y byddech chi'n dod yn ôl ato fo ac yn trafod efo fo i weld. Tybed, drwy'r Gadair, os caf i ofyn yn garedig, pan fyddwch yn ffeindio'r wybodaeth, a wnewch chi ei yrru o ymlaen i'r pwyllgor, fel ei fod o'n bwydo i mewn i'n hymchwiliad ni yma, os gwelwch yn dda?

Yes, of course.

Diolch yn fawr. Ac yn olaf o fy rhan i, pa gyfleoedd mae'r system newydd yma yn eu cynnig i glinigwyr o ran darparu'r ddealltwriaeth maen nhw'n galw amdani, yn benodol data ar arosiadau cydrannau o fewn y llwybr canser gynaecolegol? Ydych chi'n cytuno bod y data hyn yn hanfodol er mwyn canfod lle mae pethau'n gwasgu ar y llwybr canser gynaecolegol?

Absolutely, and the data is collected via the cancer tracker in terms of all of those stages. I think what perhaps we need to ensure is that it's being displayed and available where and when clinicians need to see it. So, I think that, actually, the way that we've taken forward the development of the cancer systems in Wales means that we've got that opportunity to work with clinicians to provide those views of data, because the data is now part of the patient-centric record. I think we can visualise and we could look to visualise that data in a way that is more engaging and accessible to clinicians as they're undertaking consultations and seeing patients.

Lovely. Thanks, Mabon. Helen, when do you expect the roll-out of CaNISC to be completed?

We have funding until March 2024. I think that the colposcopy and screening will take us longer into 2024, 2025, and we will be continually improving. So, as an organisation, we want to move away from specific project and programme funding, and then you have a small revenue tail to maintain. That's not the way that we need to support digital systems in this day and age. We need to ensure that we've got skills and resources to continually develop the cancer system and cancer services, and that's what I'm working with colleagues across Wales on and with Welsh Government on to make sure that we are able to provide that service that clinicians and patients need.

Yes. Thank you, Helen. Just to give some indication, we've probably got about 10 minutes, Gareth, for your section and 10 minutes for your section, Joyce, or just under 10 minutes. So, Gareth Davies.

Diolch, Cadeirydd, a bore da, pawb—Dyfed a Helen hefyd. Cwestiwn i Dyfed y bore yma. Pryd fydd yr archwiliad canser cenedlaethol yn cael ei gynnal, ac a fydd y data’n cael eu dadgyfuno yn ôl y math o ganser gynaecolegol? Oherwydd, ar hyn o bryd, mae'n ymddangos bod gwybodaeth wedi'i grwpio gyda'i gilydd, yn hytrach nag yn unigol.

Dwi'n deall y cwestiwn. Dwi'n credu bod hyn yn mynd nôl i’r pwynt blaenorol, cwestiwn yn gynt, ble dwi'n credu efallai fod yna gamddealltwriaeth wedi bod ynglŷn â’r math o wybodaeth y mae fy nhîm i yn ei chyhoeddi bob blwyddyn, sy’n statudol, ar sail y cofrestr canser o bob achos, lle rydyn ni'n cyhoeddi hwnna wedi’i dorri i lawr yn epidemiolegol, a wedyn lle dwi'n meddwl mae'r cwestiwn, ynglŷn â'r gwasanaethau, hynny yw, y rhestrau aros gynaecolegol, y rhestrau aros wrolegol, y rhestrau aros am yr ysgyfaint, ac mae hynna mwy i'w wneud gyda data am y gwasanaeth, yn hytrach nag achosion canser. Fel y dywedais i, o beth roeddwn i'n ei gofio, y delivery unit oedd yn gwneud hynny, a dwi ddim yn siŵr beth sy'n digwydd gyda hynna nawr eu bod nhw wedi mynd i mewn i'r gweithgor.

Diolch. With looking at the data between the different types of cancers, and especially between genders—and we look at gynaecological cancers in women and then, for example, we look at prostate and testicular cancers in men in particular as well—are there any notable gender differences in patients' experiences and does the data necessarily reflect that fact?

Even though we hold the data—

—ar gyfer yr arolwg profiad canser, y cancer patient experience survey, doedden ni ddim yn rhan o'i ddadansoddi a gweithredu ar ei ddarganfyddiadau. Macmillan a'r Llywodraeth sydd piau'r data, felly, fedraf i ddim—

Dyfed, sorry to interrupt you, there's a slight technical issue with the translation, so I'm just going to ask you to pause for a moment and ask the translation if they can undertake a test. [TRANSLATION: Testing interpretation. This is the interpreter speaking.] I can hear that. There we are. Lovely, thank you. Sorry for the interruption, Dyfed.

Mae'r arolwg profiad cleifion canser, mae'r data'n cael ei ddal gyda ni. Does dim yr adnoddau gyda ni i'w ddadansoddi ymhellach ond, bob tro mae'n cael ei wneud, mae Macmillan a'r Llywodraeth yn ariannu cwmni i'w ddadansoddi a chyhoeddi adroddiad. Felly, allaf i ddim cofio manylion hwnna, os dwi'n onest—dim ein rôl ni yw hynna—ond mae e ar gael. Ond fedraf i ddim ateb y cwestiwn; dydy e ddim yn rhan o fy nhîm.

Thanks. I'll just bring my questions back up. But, looking in terms of equity, obviously, we saw an article on 21 June on the BBC that a black man wasn't included in some of that cancer data. Looking into that equity strategy for improving that uptake, do you work with the screening division on that issue and what can we do better to make sure that everybody is included in the stats?

Mae hyn yn anhygoel o bwysig. Mae modd recordio gwybodaeth am gydraddoldeb ym mas data cofrestrfa canser Cymru, ond dŷn ni'n dibynnu wedyn ar beth sydd yn y data amrwd. Dwi'n gwybod bod yna grŵp gweithredu gan y Llywodraeth yn edrych i mewn i wybodaeth anghydraddoldebau, felly bydd hynna'n ein helpu ni, a'n bwriad ydy cyhoeddi'r ffigurau yn ôl gwahanol fathau o anghydraddoldeb. So, rydyn ni'n edrych ymlaen at gael mynediad at y cyfrifiad 2021. Ar hyn o bryd, rydyn ni ond yn gallu dangos anghydraddoldebau yn ôl rhyw, oedran ac amddifadedd ardal, nid yn ôl yr unigolyn. Ac fe fyddwn ni efallai—yn SAIL yn Abertawe neu rydyn ni'n siarad gyda ONS—yn medru lincio data'r gofrestr i unigolion, yn gudd ac yn gyfrinachol, wrth gwrs, a bydd hwnna'n gweddnewid ein gallu i wneud hynna.

Thanks. And just finally, if I may, we've heard a lot in evidence in previous sessions about the fact that women are being diagnosed with late-stage gynaecological cancers after being admitted to hospital after a visit to A&E. What scope is there for A&E data to be shared with you, to better understand what action is needed, and with a view to trying to capture these stages of cancer in their earlier forms, so that we can prevent some of these things happening in the future?

Mae'r data yna ar gael inni yn barod, a dyna sut rŷn ni'n gwybod bod yna ormodedd o fenywod yn cael eu diagnosio yn hwyr a thrwy adrannau argyfwng. Y cwestiwn yw, 'Beth ydyn ni'n gwneud am hynna?' dwi'n meddwl, ac mae hwnna yn rhywbeth—. Dwi'n sicrhau nad yw ein gwybodaeth ddim yn unig yn ymddangos ar ein gwefan—mae e'n gyhoeddus, ond does neb yn gwybod—ond dwi'n cyhoeddi'r peth, yn mynd ar y cyfryngau, a dwi'n gwneud yn siŵr bod y rhwydwaith canser, y gwahanol grwpiau a'r Llywodraeth yn ymwybodol ohono fe, ac, wrth gwrs, yn cydweithio ynglŷn â beth mae'r rhwydwaith canser a'r Llywodraeth wedyn yn mynd i'w wneud amdano fe. Wrth gwrs, dyw hwnna ddim yn fy sgôp i, ond i wneud yn siŵr bod y wybodaeth iawn yn mynd i'r bobl iawn.

Diolch.

Thank you, Gareth. Joyce Watson.

That brings me neatly on, as a question, to the Wales Cancer Intelligence and Surveillance Unit, because your paper does say that that evaluation of the 2016 lung cancer system and awareness campaign did involve—and that's great news—some of the work that you'd done. So, could you do the same again with gynaecological cancer awareness raising?

Felly, ar y pryd, roedd yna wahanol—. Wel, mae hwnna'n reit hen nawr. Ar y pryd, roedd yna wahanol grwpiau NHS yn gyfrifol am hynny—y cancer national specialist advisory group, dwi'n meddwl, a'r ddau rwydwaith canser ar y pryd. Nhw wnaeth rhedeg y rhaglen ymwybyddiaeth am symptomau canser yr ysgyfaint, felly fy rôl i oedd dim ond gwerthuso hynna drwy'r gwahanol ddata sydd gennym ni. Dwi ddim yn medru gwneud hynna o ddydd i ddydd oherwydd fy nghyllid craidd, ond fe gawsom ni ymchwilydd wedi'i ariannu ar wahân i wneud hwnna'n benodol, ac wedyn mae hynna'n ein galluogi ni i wneud mwy yn achlysurol i ateb cwestiynau penodol. So, ie, i ateb y cwestiwn, fe fedren ni wneud hynna, ond dwi ddim yn credu mai ein rôl ni yw rhedeg rhaglen ymwybyddiaeth symptomau canserau gynaecolegol, ond mi fedren ni gydweithio ar ei werthuso fe.

You could. The Royal College of Pathologists say digital technology, particularly digital pathology, can eliminate the need for transportation of specimens, or prepared slides, and it just helps streamline the process and reduce the time taken to diagnose, I suppose. What action is being taken to help support the pathology units, and if there is action, how long will that take, and if there's more that needs to be done, what is it?

I can see Helen wants to come in as well. Shall I bring Helen in first? Helen.

Diolch, Helen.

That's okay. The national pathology board has been developing a business case for digital cellular pathology in Wales. That has been discussed with Welsh Government. My organisation has a copy of that. It's been done as part of the national pathology board, which was part of the NHS collaborative and is now part of the NHS executive. So, we will work with that team to take forward the outlines of the business case, to funding and then to establishing the programme to take this forward. It is very much seen as an area of priority that is going to help, clearly, pathways right across the board in terms of reducing the time to diagnosis and improving the efficiencies of the pathology pathway. So, it is definitely on the agenda at the moment, but I haven't got any more timelines than that, I'm afraid.

Dyfed.

Os caf i ategu, mae data newydd fel hyn yn help mawr inni wedyn i greu'r gofrestr. Mae peth data patholegol wedi digideiddio yn barod, ac mae hwnna'n un o'n prif ffynonellau i gofrestru canser. Hyd yn oed pe byddai gen i ddwywaith y tîm—ac fe hoffwn i hynny—byddem ni yn medru cyflymu cyhoeddi'r gofrestr, ond fe fyddai yna'n dal ychydig o oedi. Felly, mewn ymateb i'r pandemig, i wybod beth oedd yn digwydd gyda diagnosis canser, fe wnaethon ni ddefnyddio'r ffynhonnell ddigidol o ddata patholeg fel rhyw fath o faen prawf, yn fisol, o beth oedd yn digwydd i ddiagnosis canser yn y blynyddoedd diwethaf. Rŷn ni wedi cyhoeddi hwnna, ac efallai fod eisiau gwneud ychydig bach mwy o gyhoeddusrwydd ynglŷn â fe hefyd, ac rŷn ni am barhau i wneud hynna. Er enghraifft, dwi'n credu, ar 6 Medi, rŷn ni'n mynd i gyhoeddi'r rheini fel ystadegau arbrofol, ac maen nhw fesul mis, a byddwn ni'n gallu mynd fyny, erbyn mis Medi efallai, i'r mis yma—Mehefin 2023—ynglŷn â diagnosis canser ar lefel y boblogaeth.

Okay. Thank you. There's been a lot of talk about artificial intelligence. Would it be useful? There have been pros and cons—we've seen them—with people walking away from it. But do you think there's a place for AI in improving the understanding and access to diagnostics and treatment in this area?

Helen, wyt ti eisiau mynd yn gyntaf?

Yes, great. 'Yes' is the answer in that space. There are significant opportunities. The priorities, as we see them, have been to ensure that we are capturing all of the data and supporting the pathways and pathway management. When you've got that data, then you can build and train the models that will help you to target and use that data more efficiently and effectively, in a way that perhaps we wouldn't have been able to without the onset of AI. So, I think there are tremendous opportunities in this space for us.

There is work under way to think about what AI looks like across NHS Wales, if you like, and what we would need to have in place to ensure that we could really prosecute the opportunities that we've got with AI, because there's a lot that you need to consider, and some of the work that you as a committee will do will be kind of working through that, won't it, in terms of equity and ethics in terms of this. You've got to be sure that you've got all of the right data sets in place to ensure that that is effective in terms of its application. But, yes, there are tremendous opportunities in that space.

And finally from me, to the Wales Cancer Intelligence and Surveillance Unit, can you briefly outline the role the unit has in cancer genome data research, particularly in preventing, and treating women with, gynaecological cancers, because we know, very often, there is a genetic link to some of those?

Y cam cyntaf ydy casglu'r data, a'r ail gam, wedyn, yw defnyddio hwnna gydag ymchwilwyr sydd wedi eu hariannu i ateb y cwestiynau mae menywod, y rheini sy'n penderfynu ar bolisi, a gweithwyr yr NHS angen eu hateb. Mi wnes i sôn gynnau ein bod ni'n cydweithio gyda'r gofrestr yn Lloegr, a dweud y gwir, a'r gwasanaeth geneteg yng Nghymru, i gasglu'r data yma sydd yn cael ei ddarganfod drwy ddiagnosis gwahanol ganserau, a bydd hwnna'n cyfri gwybodaeth am ganserau'r ofari, er enghraifft, a phethau fel yr ysgyfaint, ac yn y blaen. Hefyd, mae yna brosiect paralel gyda ni gyda Lloegr, ble nid yn unig y byddwn ni'n casglu gwybodaeth enynnol am y tiwmor, am y canser ei hunan, y celloedd, ond am marker yn y corff ei hunan—fel roeddech chi'n dweud, y rheini sy'n rhedeg mewn teuluoedd—BRCA 1 a 2. Mae'n rhaid inni gael mwy o ganiatâd i gadw'r data yna gan wahanol awdurdodau, achos dyw e ddim yn ddata ar gleifion canser yn unig; mae gyda ni'r hawl gyfreithiol i gasglu data arnyn nhw ar hyn o bryd. Ond fe fyddwn ni'n gallu casglu'r statws BRCA ar gleifion sydd â chanser yr ofari, a'r fron, a'r coluddyn, a dweud y gwir, hefyd.

Thank you.

Thank you, Joyce. Just to give you a bit of advance notice of my last question, I wanted just to ask you both if there's anything else you think is useful to impart to us in our work that's not been drawn out through questions? I'll come to you in a moment, Helen, on that one. But, just a couple more questions for you, Dyfed. You've mentioned a couple of times in the session this morning resource issues, about sufficient resource to carry out the work that you might want to carry out. So, I suppose, in that regard, has there been a cut to your service or to staffing in your service at all in recent years?

Mae'r newidiadau wedi dod yn sgil y pandemig: staff wedi gadael, hyfforddi rhai newydd, oedd yn anodd ar y pryd. Roedd rhai o'r staff wedi cael eu tynnu i ddelio’n uniongyrchol gyda rheoli’r pandemig yn y gwasanaeth clefydau heintus. Felly, mae hynny wedi achosi problemau. Mi wnaeth rhai staff adael ar ôl hynny.

Mae'n rhaid bod yn ofalus, onid oes, achos mae yna bwysau ar adnoddau ar draws timau a'r gwasanaeth iechyd yn gyffredinol. Mae'n rhaid derbyn hynny, ac mae mater cyllido allan o fy ngafael i a dyw e ddim yn rhywbeth fedra i ei newid. Beth rŷn ni yn gwneud, rŷn ni'n reit dda yn cael arian prosiect i mewn—er enghraifft, gwerthuso ymgyrch canser yr ysgyfaint. Dwi'n dod o Geredigion yn wreiddiol a dwi'n gallu darganfod arian yn hawdd weithiau, o fan hyn a fan draw. Ond prosiectau yw’r rheini.

Thank you, Dyfed. And, I suppose, an important question to you, Dyfed: how confident are you that cancer data that you do share with partners, and the Welsh Government especially, is actually leading to policy change or spending priority differences?

Dwi'n credu bod hynny'n fantais o ran maint ein gwlad ni yng Nghymru a sut rŷn ni'n gallu cwrdd â’r rheini sy'n gwneud penderfyniadau. Mae'r gweision sifil cywir yn troi i fyny yn yr un cyfarfodydd â ti a fi, Helen. Maen nhw'n clywed beth sydd gennym ni i'w ddweud, ac maen nhw wedi gweld y slides a'r wybodaeth, ac rŷn ni'n cydweithio efo’r rhwydwaith canser cenedlaethol ac maen nhw'n gyfrifol am gydlynu llawer o bethau. Felly, dau achos alla i feddwl amdanyn nhw ydy ein hystadegau rheolaidd a'r gwaith rhyngwladol. Fedraf i, llaw ar fy nghalon, ddweud bod hynny wedi dylanwadu ar flaenoriaethu'r problemau yng nghanser yr ysgyfaint yn ystod y degawd diwethaf ac mae yna beth awgrym bod hynny wedi gwella pethau, a dweud y gwir. Mae'r sefyllfa o ran canser yr ysgyfaint dipyn yn well nag oedd e.

Yn fwy diweddar, rŷn ni wedi dangos sut y dylai canser y coluddyn fod yn flaenoriaeth, ac mae e ar hyn o bryd. Dyna ydy ffocws y systemau nawr. Mae e’n ganser allai gael goroesedd da iawn ac, yn y tabl rhyngwladol, rydym ni'n rhywle ar waelod canol y domen. Felly, rŷn ni'n gwybod y medrwn ni gynyddu fanna. A dweud y gwir, dwi wedi llwyddo i gael arian drwy gydweithio gyda Moondance. Rŷn ni'n gweithio ar brosiect awdit canser y coluddyn gyda nhw, a'r system glinigol, i weld beth allwn ni ei wneud, gyda pheth o ddata Helen a'n data ni, i wella'r awdit yna a newid sut mae'r system yn gweithredu er mwyn i ni allu gwella goroesi.

That's good to hear. Thank you, Dyfed. And, Helen, I'll just come to you for my last question I put to you earlier. Is there anything else that you want to impart to us that you think will help our work at all that's not been drawn out through questions today?

I think the generic issue around the capturing of the granular detail you want around people. Dyfed mentioned earlier a national group that's been set up, a Welsh Government group, and it's got a sub-group that's really focused on data around health inequalities. I remember 20 years ago being an information manager trying to introduce the new demographic data standard and the capture of ethnicity, and it's a challenge; it's a challenge out there operationally. I think that, where it is captured, it's probably only 40 per cent stated and 60 per cent not stated. So, it's nowhere near complete enough, if you like, in terms of being useful for what we need it for. I think that the work of that group is going to be really helpful, not just for ethnicity but about other protected characteristics in terms of having that granular data available.

I think the introduction now of the NHS Wales app, and as that becomes more accessible to people in Wales, they will have the ability to update their own information. So, I think that there will be far more of a co-produced, co-participant view, really, if you like, and patients will be able to kind of take ownership of their record and update that information so that it overcomes the operational difficulties that there are, or there appear to be, with collecting this data, and it is a challenge. But it might be worth noting that in your work.

That's very helpful to appreciate, the adaption and development of the Welsh NHS app. I can see it will impact things considerably, yes. Thank you, Helen. Dyfed, any last comment from you at all, or anything you believe that would help our work?

Well, we've covered a lot, haven't we?

Yr unig beth gallaf i ddweud, efallai, fel hysbysiad, yw, fel dywedais i, bydd gwybodaeth ar sail patholeg canser yn dod allan ym mis Medi. Rydyn ni hefyd yn gweithio ar wybodaeth edrych ymlaen, felly faint o ganserau, gan gyfri canserau benywaidd, fydd mewn 10 mlynedd, 20 mlynedd, 30 mlynedd, a rydyn ni'n plethu'r wybodaeth ynglŷn â ffactorau risg mewn i hynna. Er enghraifft, 'Mae'r gyfradd gorbwysedd yn hyn nawr; dyna beth fydd hynny'n golygu ynglŷn â chanser yr ofari, ond, petaem ni'n llwyddo i ddod â'r gyfradd orbwysedd i lawr, dyma fuasai fe'n gwneud mewn 10, 20, 30 mlynedd ar gyfer lefelau canser yr ofari a chanserau eraill sydd yn cael eu heffeithio'. Gallaf i ddim dweud wrthych chi pryd fydd hwnna'n barod, ond rydyn ni'n gweithio ar y prosiect yna.

That's interesting; that's helpful. Professor Dyfed and Helen Thomas, can I thank you both for your time with us this morning? It's been a really helpful and useful session. We'll send you a copy of the transcript, but if there's anything else you think you want to add to the evidence this morning, then please, of course, drop us a note on that. Thank you. I appreciate your time this morning; I appreciate you're both very busy people. Diolch yn fawr iawn.

Diolch yn fawr.

Croeso. Diolch.

With that, we'll take a 10-minute break. We'll be back just before 10:45.