Y Gymraeg

Cael e-bost wythnosol am beth ddigwyddodd ar y Gymraeg. Am ddim.

Cymraeg 2050 a'r targed o filiwn o siaradwyr, addysg cyfrwng Cymraeg, cymunedau Cymraeg a safonau'r Gymraeg.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Gwell llywodraeth – cyflawni ein blaenoriaethau.

ThemâuPopeth Cymraeg 2050 a dysgu Cymraeg Addysg cyfrwng Cymraeg Cymunedau Cymraeg Safonau'r Gymraeg a gwasanaethau Cymraeg

Yn dangos y thema Addysg cyfrwng Cymraeg. Mae ymrwymiadau'r Rhaglen yn perthyn i'r briff cyfan.

Datganiadau a dadleuon: 5; yn y Chweched Senedd
Cyfraniadau: 2,273; yn y Chweched Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 48; yn y Chweched Senedd

Pa mor aml mae'n codi

Mai 2021Maw 2026

Roedd 2,273 o gyfraniadau yn y Chweched Senedd yn ymwneud â hyn. Y mis prysuraf oedd Hyd 2024, gyda 828.

Pwy sy'n ei godi

Llafur55%
Plaid30%
Ceidwadwyr14%
Annibynnol1%
Dem Rhydd0%

Cyfran y 1,443 o gyfraniadau ar y pwnc hwn, yn ôl plaid y siaradwr.

Ar y dudalen hon

Y drafodaeth hyd yma
Sut mae pethau ar hyn o bryd
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Y drafodaeth hyd yma

Mae'r Senedd wedi trafod y Gymraeg yn bennaf drwy ddatganiadau Anna Brychan, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg a'r Gymraeg, a thrwy waith craffu pwyllgorau. Mae Aelodau o bob plaid yn cefnogi'r targed o filiwn o siaradwyr, ac mae'r cwestiynau'n canolbwyntio ar ddata, cyflenwad athrawon, lleoedd ysgol a darpariaeth drydyddol. Mae rhai Aelodau Reform UK wedi codi pryderon am orfodaeth a chost.

Y prif ddadleuon

Dywedodd Anna Brychan (Plaid Cymru) y bydd y Llywodraeth yn gosod y sylfeini i 50 y cant o blant gael addysg cyfrwng Cymraeg erbyn 2050. Cefnogodd Paul Davies (Ceidwadwyr Cymreig) y targed o filiwn o siaradwyr, gan nodi bod 21 y cant o blant mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg. Cyfraniadau: [1][2]

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.

Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg

27.4%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026

Flwyddyn ynghynt: 27.2% (y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025)

Cyfran y bobl 3 oed neu hŷn sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, dros y deuddeg mis hyd at bob dyddiad.

Mae'r arolwg yn rhoi ffigurau uwch na'r Cyfrifiad, y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddefnyddio i fesur cynnydd tuag at filiwn o siaradwyr: 17.8% yn 2021. Cynhaliwyd cyfweliadau dros y ffôn o fis Mawrth 2020 tan hydref 2023, a gododd ychydig ar y gyfran sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, felly mae'r cyhoeddwr yn cynghori gofal wrth ddarllen y duedd. Nid yw'r ffigurau'n ystadegau swyddogol achrededig mwyach am fod sampl yr arolwg wedi lleihau.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth - Gallu siarad Cymraeg yn ôl oedran, rhyw a blwyddyn. Ystadegau swyddogol. Gwiriwyd ar 30 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026	27.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026	27.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2025	27.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2025	26.9%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025	27.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025	26.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2024	27.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2024	27.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2024	27.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2024	28.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2023	29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2023	29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2023	29.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2023	29.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2022	29.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2022

Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf

24.7%

2025/26

Flwyddyn ynghynt: 24.0% (2024/25)

Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0.

Sut rydyn ni'n dangos ystadegau swyddogol Ffigurau ar y pwnc hwn a ddyfynnwyd yn y Senedd (11)

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae'r Rhaglen Lywodraethu 2026 i 2030 yn perthyn i'r Seithfed Senedd. Dewiswch y Seithfed Senedd i weld pa mor aml mae pob ymrwymiad wedi codi.

Cynnig Gofal Plant newydd

Ehangu’r ddarpariaeth Gymraeg yn y blynyddoedd cynnar drwy ein Cynnig Gofal Plant newydd.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Gofal plant.

Y Gymraeg mewn addysg

Cynyddu cyfran y plant a’r bobl ifanc sy’n cael addysg cyfrwng Cymraeg ac yn gwella mynediad at addysg cyfrwng Cymraeg, gan osod targedau lleol i sicrhau twf cyson y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg ym mhob ysgol.
Y ffigur diweddaraf: Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf, 24.7%, 2025/26.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ysgolion.
Cynyddu nifer y myfyrwyr sy’n gallu cael mynediad at lwybrau trydyddol yn y Gymraeg, gan gefnogi a datblygu gwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a gweithio gyda’r Coleg a Medr i gynyddu cyfleoedd i astudio’r Gymraeg fel pwnc.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ysgolion.
Cefnogi cynnydd yn nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg drwy hyrwyddo a datblygu sgiliau Cymraeg ymarferwyr, a datblygu cyfleoedd sabothol newydd.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ysgolion.

Cymraeg: iaith i bawb

Cyhoeddi a gweithredu strategaeth newydd ar gyfer y Gymraeg gyda ffocws o’r newydd ar gynyddu nifer y siaradwyr i filiwn a mwy erbyn 2050, dyblu’r defnydd dyddiol o’r iaith, a sicrhau bod yr iaith yn perthyn i bob un ohonom yng Nghymru.
Y ffigur diweddaraf: Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, 27.4%, y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio i gryfhau gwydnwch y Gymraeg fel iaith gymunedol ac mewn gweithleoedd, gan weithredu argymhellion y Comisiwn Cymunedau Cymraeg, a gweithio tuag at ddynodi ardaloedd o sensitifrwydd ieithyddol uwch a diogelu enwau lleoedd Cymraeg.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio tuag at estyn Safonau’r Gymraeg i gyrff Llywodraeth y DU ac i wasanaethau sy’n gweithredu yng Nghymru, a sicrhau bod y Gymraeg wrth wraidd pob polisi cyhoeddus, gan gynnwys iechyd, tai, cynllunio, trafnidiaeth, addysg, diwylliant a’r economi.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Chweched Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2021, Awst 2022, Awst 2023, Rhagfyr 2024, Chwefror 2025, Mawrth 2025, Ebrill 2025, Mai 2025, Mehefin 2025, Gorffennaf 2025, Awst 2025, Medi 2025, Hydref 2025, Tachwedd 2025 a Rhagfyr 2025.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Mai 2021	2
Mehefin 2021	10
Gorffennaf 2021	12
Awst 2021	Dim cyfarfodydd
Medi 2021	25
Hydref 2021	2
Tachwedd 2021	42
Rhagfyr 2021	99
Ionawr 2022	40
Chwefror 2022	6
Mawrth 2022	31
Ebrill 2022	1
Mai 2022	28
Mehefin 2022	33
Gorffennaf 2022	92
Awst 2022	Dim cyfarfodydd
Medi 2022	118
Hydref 2022	126
Tachwedd 2022	14
Rhagfyr 2022

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2022	29.7%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2022	29.9%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2021	29.6%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2021	29.6%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2021	29.2%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2021	29.2%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2020	29.1%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2020	28.8%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2020	28.7%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2020	28.4%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2019	28.4%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2019	29.0%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2019	29.6%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2019	29.8%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2018	29.9%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2018	29.7%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2018	29.3%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2018	29.0%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2017	29.2%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2017	29.1%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2017	28.8%

Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2017	28.8%

Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2016	28.3%

Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2016	28.0%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2016	27.6%

Dangos y ffigurau

Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2025/26	24.7%
2024/25	24.0%
2023/24	24.3%
2022/23	23.4%
2021/22	23.9%
2020/21	23.4%
2019/20	23.3%
2018/19	23.4%
2017/18	23.3%
2016/17	22.6%

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Safbwyntiau'r pleidiau

Plaid Cymru

Reform UK

Llafur Cymru

Ceidwadwyr Cymreig

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano

Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano

Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw

Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg

Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Cynnig Gofal Plant newydd

Y Gymraeg mewn addysg

Cymraeg: iaith i bawb

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Gwelliant 79

Gwelliant 80

Pwy sy'n ei godi

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

Senedd to consider further amendments to the Welsh Language and Education Bill: In Brief

Welsh Language and Education (Wales) Bill: Summary of changes at Stage 2

Welsh Language and Education Bill: support for the principles but concerns over workforce capacity

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

Cymraeg 2050 a dysgu Cymraeg

Addysg cyfrwng Cymraeg

Cymunedau Cymraeg

Safonau'r Gymraeg a gwasanaethau Cymraeg