Prifysgolion, colegau a sgiliau

Cael e-bost wythnosol am beth ddigwyddodd ar prifysgolion, colegau a sgiliau. Am ddim.

Cyllid a swyddi prifysgolion, addysg bellach a chweched dosbarth, prentisiaethau a'r sgiliau sydd eu hangen ar economi Cymru.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Datgloi potensial economi Cymru, a chreu swyddi da sy’n talu’n dda.

Dweud eich dweud: 2 ymgynghoriad ar agor ar y pwnc hwn

Rheoliadau o dan adran 11(2) o Ddeddf Addysg Uwch 2004 mewn perthynas â Chynllun Cwynion Swyddfa'r Dyfarnwr Annibynnol yng Nghymru, yn cau 23 Tachwedd 2026
Manyleb Brentisiaethau Cymru arfaethedig, yn cau 4 Rhagfyr 2026

Gweld y cyfan

ThemâuPopeth Prifysgolion Colegau a chweched dosbarth Prentisiaethau a hyfforddiant

Yn dangos y thema Prentisiaethau a hyfforddiant. Mae ymrwymiadau'r Rhaglen yn perthyn i'r briff cyfan.

Datganiadau a dadleuon: 12; yn y Chweched Senedd
Cyfraniadau: 2,412; yn y Chweched Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 157; yn y Chweched Senedd

Pa mor aml mae'n codi

Ar y dudalen hon

Y drafodaeth hyd yma
Sut mae pethau ar hyn o bryd
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Gan Lywodraeth Cymru
Yn y newyddion
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Y drafodaeth hyd yma

Ers mis Mai 2026, mae'r Senedd wedi canolbwyntio ar gyllid prifysgolion, gan gynnwys adolygiad Llywodraeth Cymru o addysg uwch, ac ar y pwysau ariannol ar golegau addysg bellach. Mae Aelodau hefyd wedi holi'r Gweinidogion am brentisiaethau, prinder sgiliau a phobl ifanc nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant. Mae Gweinidogion Plaid Cymru yn cyfeirio at archwiliad sgiliau ac uwchgynhadledd. Mae Aelodau'r gwrthbleidiau yn gofyn beth fydd yn newid nawr.

Y prif ddadleuon

Dywedodd y Dirprwy Weinidog Cefin Campbell (Plaid Cymru) fod prifysgolion yn wynebu pwysau o ran cyllid, y farchnad myfyrwyr a demograffeg, gyda diffyg sylfaenol cyfunol o £82 miliwn yn 2024-25. Nododd Adrian Mason (Reform UK) ddiffyg o £79 miliwn a gofynnodd am sicrwydd ynghylch y cap ffioedd.

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.

Pobl ifanc nad ydyn nhw mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant

13.7%

2024 (dros dro)

Flwyddyn ynghynt: 13.2% (2023)

Y gyfran amcangyfrifedig o bobl 16 i 24 oed yng Nghymru nad oedden nhw mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant, fesul blwyddyn.

Mae'r amcangyfrifon yn cyfuno data arolwg a data gweinyddol. Mae ffigur y flwyddyn ddiweddaraf dros dro a bydd yn cael ei ddiwygio'r flwyddyn ganlynol.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Amcangyfrif o unigolion 16 i 24 oed nad ydynt mewn addysg, hyfforddiant na chyflogaeth yn ôl gweithgarwch economaidd a grwpiau oedran. Ystadegau swyddogol achrededig. Disgwylir y diweddariad nesaf ym mis Tachwedd 2026. Gwiriwyd ar 30 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Pobl ifanc nad ydyn nhw mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2024	13.7%dros dro
2023	13.2%diwygiedig
2022	13.8%diwygiedig
2021	16.0%
2020	14.2%
2019	14.4%
2018	14.0%
2017	13.3%
2016	15.7%

Anweithgarwch economaidd

23.7%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026

Y Deyrnas Unedig: 20.9%
Flwyddyn ynghynt: 24.1% (y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025)

Cymru
Y Deyrnas Unedig

Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0.

Sut rydyn ni'n dangos ystadegau swyddogol Ffigurau ar y pwnc hwn a ddyfynnwyd yn y Senedd (13)

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae'r Rhaglen Lywodraethu 2026 i 2030 yn perthyn i'r Seithfed Senedd. Dewiswch y Seithfed Senedd i weld pa mor aml mae pob ymrwymiad wedi codi.

Y sgiliau sydd eu hangen ar Gymru

Datblygu Strategaeth Sgiliau i Gymru, wedi’i llywio gan archwiliad sgiliau cenedlaethol, i sicrhau bod darpariaeth sgiliau, addysg alwedigaethol a chymwysterau yn cyd‑fynd ag anghenion economaidd Cymru ar hyn o bryd ac yn y dyfodol.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Byddwn yn cefnogi system sy’n cryfhau llwybrau i addysg, hyfforddiant a chyflogaeth, gan helpu pobl i gael y sgiliau, y cymorth a’r cyfleoedd y mae arnynt eu hangen i gael gwaith teg, diogel a chynaliadwy, i aros yn y gwaith hwnnw, ac i wneud cynnydd. Cymryd camau i greu system addysg drydyddol gynaliadwy yn ariannol, sy’n darparu addysg, sgiliau ac ymchwil o ansawdd uchel, yn cefnogi cydweithredu ar draws y sector, ac yn sicrhau gwerth hirdymor o fuddsoddiad cyhoeddus, gan ddechrau â’n hadolygiad annibynnol o gyllid addysg uwch.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio i sicrhau bod pobl ifanc o Gymru yn gallu byw, astudio a gweithio yn Ewrop – gan gynnwys drwy wneud y mwyaf o’r cyfleoedd i fyfyrwyr o Gymru a fydd yn codi wrth i’r DU ailymuno â chynllun Erasmus+, ac archwilio opsiynau ar gyfer dyfodol y rhaglen Taith sy’n benodol i Gymru.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Llwybrau dysgwyr

Datblygu system addysg drydyddol sydd â llwybrau dysgwyr clir a chydlynol, gan gefnogi dysgu gydol oes a galluogi pobl o bob oed i gamu ymlaen yn hyderus rhwng addysg, hyfforddiant a chyflogaeth drwy gydol eu bywydau ac i gyrraedd eu potensial llawn.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Diwygio Academi Seren, gan adeiladu ar ei helfennau cryfaf i gefnogi mwy o ddysgwyr, gan gynnwys dysgwyr o gefndiroedd difreintiedig, i gyflawni eu potensial a chamu ymlaen i addysg uwch, hyfforddiant neu gyflogaeth, gan gynnwys yma yng Nghymru.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Cryfhau cyfleoedd i bobl ifanc gyflawni eu potensial gan gynnwys ehangu mynediad at lwybrau galwedigaethol megis prentisiaethau iau a sicrhau bod cyfraniad gwaith ieuenctid yn cael ei werthfawrogi a’i ddeall yn well.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Chweched Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2021, Awst 2022, Awst 2023, Rhagfyr 2024, Chwefror 2025, Mawrth 2025, Ebrill 2025, Mai 2025, Mehefin 2025, Gorffennaf 2025, Awst 2025, Medi 2025, Hydref 2025, Tachwedd 2025 a Rhagfyr 2025.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Mai 2021	1
Mehefin 2021	25
Gorffennaf 2021	12
Awst 2021	Dim cyfarfodydd
Medi 2021	44
Hydref 2021	29
Tachwedd 2021	90
Rhagfyr 2021	105
Ionawr 2022	71
Chwefror 2022	27
Mawrth 2022	97
Ebrill 2022	16
Mai 2022	44
Mehefin 2022	36
Gorffennaf 2022	25
Awst 2022	Dim cyfarfodydd
Medi 2022	10
Hydref 2022	37
Tachwedd 2022	102
Rhagfyr 2022

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.

Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio

Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

“higher education”
“further education”
“tertiary education”
“post-16”
“lifelong learning”
“skills system”
“skills training”
“Commission for Tertiary Education and Research”

Byrfoddau

“Medr”

Ddim yn cyfrif fel rhan o

“University Health Board”
“University Health Boards”
“University Hospital”
“University Hospital of Wales”
“Grange University Hospital”
“University Local Health Board”

Prifysgolion

“university”
“universities”
“tuition fees”
“student finance”
“student support”
“university funding”
“international students”
“Erasmus”
“Taith”
“Seren”
“Academi Seren”
“research and innovation”

Ddim yn cyfrif fel rhan o

“University Health Board”
“University Health Boards”
“University Hospital”
“University Hospital of Wales”
“Grange University Hospital”
“University Local Health Board”

Colegau a chweched dosbarth

“further education college”
“further education colleges”
“FE college”
“FE colleges”
“college”
“colleges”
“sixth form”
“sixth forms”
“Coleg Cambria”
“Coleg Gwent”
“Grŵp Llandrillo Menai”

Ddim yn cyfrif fel rhan o

“Royal College”
“Royal Colleges”
“College of Paramedics”
“College of Policing”
“Coleg Cymraeg”
“electoral college”

Prentisiaethau a hyfforddiant

“apprenticeship”
“apprenticeships”
“junior apprenticeships”
“skills gap”
“skills gaps”
“skills shortages”
“Skills Strategy”
“skills audit”
“vocational”
“adult learning”
“employability”
“personal learning accounts”
“Jobs Growth Wales”
“young person's guarantee”
“not in education, employment or training”

Byrfoddau

“NEET”
“NEETs”

Rhagor am sut mae'r briffiau'n cael eu tagio

Dangos y ffigurau

Anweithgarwch economaidd: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru	Y Deyrnas Unedig
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026	23.7%	20.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026	24.5%	21.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2025	24.0%	20.9%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2025	24.1%	21.1%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025	24.1%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025	23.9%	21.6%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2024	24.7%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2024	25.1%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2024	24.5%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2024	23.8%	21.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2023	23.0%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2023	22.9%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2023	23.8%	21.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2023	24.5%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2022	24.4%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2022	24.1%	21.8%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2022	23.5%	21.6%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2022	23.5%	21.6%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2021	23.7%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2021	24.0%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2021	24.5%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2021	24.7%	21.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2020	24.4%	21.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2020	23.9%	21.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2020	23.4%	21.1%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2020	23.5%	21.1%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2019	23.6%	21.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2019	23.2%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2019	23.5%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2019	23.3%	21.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2018	23.3%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2018	23.8%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2018	23.7%	21.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2018	23.5%	21.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2017	23.9%	21.8%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2017	24.3%	22.1%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2017	24.8%	22.1%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2017	25.1%	22.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2016	25.2%	22.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2016	25.2%	22.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2016	24.8%	22.3%

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Safbwyntiau'r pleidiau

Llafur Cymru

Plaid Cymru

Ceidwadwyr Cymreig

Reform UK

Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano

Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano

Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw

Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Pobl ifanc nad ydyn nhw mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant

Anweithgarwch economaidd

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Y sgiliau sydd eu hangen ar Gymru

Llwybrau dysgwyr

Gan Lywodraeth Cymru

Cymorth Cyflogadwyedd

Yn y newyddion

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Dadl Plaid Cymru - Prentisiaethau

Gwelliant 86

Gwelliant 87

Gwelliant 54

Pwy sy'n ei godi

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

The Future of Apprenticeships in Wales

GCSE results 2025: How did pupils in Wales do?

A level results 2025: How did students in Wales do?

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

Prifysgolion

Colegau a chweched dosbarth

Prentisiaethau a hyfforddiant